# Wirusowe zapalenie wątroby typu A > Treści na tej stronie mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady medycznej, diagnozy ani rekomendacji leczenia. W razie problemów zdrowotnych skonsultuj się z lekarzem. Medova nie jest podmiotem leczniczym w rozumieniu ustawy o działalności leczniczej. Informacje nie zastępują konsultacji lekarskiej w rozumieniu ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Source: https://medova.health/pl/wiedza/choroby/wzw-a · Language: pl ## Przegląd Ostre wirusowe zapalenie wątroby przenoszone drogą pokarmową (skażona woda i żywność). Najczęstsza choroba zakaźna zapobiegana szczepieniem wśród podróżnych. ## Informacje medyczne - ICD-10: B15 - ICD-11: 1D50 - Czynnik chorobotwórczy: virus - Ciężkość: Umiarkowana - Okres inkubacji: 15–50 dni - Śmiertelność: 0.3% - Dostępna szczepionka: Tak ## Objawy - Ból brzucha (60%) - Ciemne zabarwienie moczu (80%) - Gorączka (70%) - Hepatomegalia (60%) - Nudności (70%) - Utrata apetytu (80%) - Złe samopoczucie (75%) - Zmęczenie (80%) - Żółtaczka (70%) - Ból głowy (50%) - Bóle mięśniowe (50%) - Świąd (40%) - Utrata masy ciała (30%) - Wymioty (40%) - Biegunka (20%) - Bóle stawów (15%) - Splenomegalia (15%) - Wysypka (5%) ## Drogi przenoszenia - Droga fekalno-oralna (Główna droga) - Kontakt bezpośredni - Skażona woda - Skażona żywność ## Przegląd Wysoce zakaźne zakażenie wątroby wywołane wirusem zapalenia wątroby typu A. ## Przegląd Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A) wywoływane jest przez wirusa HAV (Hepatitis A virus) z rodziny Picornaviridae. Przenoszenie odbywa się drogą fekalno-oralną — przez spożycie skażonej wody, żywności (zwłaszcza surowych owoców morza, nieobieranych owoców, sałatek), kontakt bezpośredni lub rzadko drogą krwi. Wirus jest bardzo odporny w środowisku, przeżywa tygodnie na powierzchniach i jest oporny na zamrażanie. W odróżnieniu od WZW B i C, WZW A nie powoduje przewlekłego zakażenia; przebycie choroby daje odporność dożywotnią. ## Objawy alarmowe Pilnie zgłoś się po pomoc medyczną, jeśli: - Uporczywe wymioty z niemożnością przyjmowania płynów - Silny ból brzucha (zwłaszcza w prawym podżebrzu) - Objawy niewydolności wątroby: splątanie, senność, zmiany osobowości (encefalopatia wątrobowa) - Łatwe siniaczenie lub krwawienia (koagulopatia) - Bardzo ciemny mocz z jasnymi stolcami i nasileniem żółtaczki po początkowej poprawie - Powrót gorączki po wystąpieniu żółtaczki ## Szczegółowe objawy Okres inkubacji: 14–28 dni (średnio 28 dni). Obraz kliniczny zależy od wieku: **Dzieci <6 lat:** Zwykle bezobjawowe (>70% przypadków) lub łagodne, niespecyficzne objawy bez żółtaczki. **Starsze dzieci i dorośli — faza prodromalna (5–7 dni):** - Nagłe zmęczenie, złe samopoczucie, brak apetytu - Nudności, wymioty, dyskomfort w nadbrzuszu prawym - Stany podgorączkowe (38–39°C) - Bóle mięśni i stawów **Faza żółtaczkowa (2–6 tygodni):** - Żółtaczka (zażółcenie twardówek, a następnie skóry) - Ciemne zabarwienie moczu (barwa typu cola) — często pierwszy zauważony objaw - Jasne/gliniane stolce (odbarwione) - Powiększenie i bolesność wątroby - Świąd skóry u części pacjentów - Paradoksalna poprawa — gorączka i objawy żołądkowo-jelitowe ustępują z pojawieniem się żółtaczki **Faza zdrowienia:** Stopniowe ustępowanie objawów w ciągu tygodni do miesięcy. Zmęczenie może utrzymywać się przez kilka miesięcy. ## Przebieg choroby Choroba może przebiegać łagodnie lub ciężko. Objawy zwykle ustępują w ciągu kilku tygodni. ## Diagnostyka Potwierdzenie laboratoryjne: - **Anty-HAV IgM:** Dodatnie w momencie wystąpienia objawów, wykrywalne przez 3–6 miesięcy — potwierdza ostre zakażenie - **Anty-HAV IgG:** Pojawia się w okresie rekonwalescencji, utrzymuje się dożywotnio — wskazuje na przebycie choroby lub szczepienie - **Próby wątrobowe:** ALT/AST znacznie podwyższone (często >1000 IU/L), bilirubina podwyższona w przypadkach z żółtaczką - **HAV RNA (RT-PCR):** Dostępne w laboratoriach referencyjnych - przydatne w śledztwach epidemiologicznych - **Wydalanie wirusa w kale:** 1–2 tygodnie przed objawami do ~1 tygodnia po wystąpieniu żółtaczki Diagnostyka różnicowa: WZW B, C, E - EBV - CMV - leptospiroza - polekowe uszkodzenie wątroby. ## Leczenie Brak swoistego leczenia przeciwwirusowego. Postępowanie objawowe: - **Odpoczynek i nawadnianie:** Unikanie wysiłku fizycznego w ostrej fazie - **Dieta:** Małe, częste posiłki - unikanie alkoholu przez ≥6 miesięcy (ryzyko hepatotoksyczności) - **Leczenie objawowe:** Leki przeciwwymiotne - cholestyramina na świąd - unikać leków hepatotoksycznych (paracetamol <2 g/dobę) - **Monitorowanie:** Seryjne próby wątrobowe w ciężkich przypadkach - **Wskazania do hospitalizacji:** Uporczywe wymioty, INR >1,5, objawy encefalopatii, niemożność utrzymania nawodnienia - **Piorunujące zapalenie wątroby (<1%):** Wymaga intensywnej terapii - może być konieczny przeszczep wątroby - Większość pacjentów wraca do pełnego zdrowia w ciągu 2–6 miesięcy bez trwałego uszkodzenia wątroby. ## Szczegóły profilaktyki **Szczepienie (profilaktyka pierwotna):** - **Inaktywowana szczepionka HAV:** Schemat 2-dawkowy — dawka 1. daje ~95% ochrony w ciągu 2–4 tygodni - dawka 2. po 6–12 miesiącach zapewnia odporność długoterminową (szacunkowo 25–40+ lat, prawdopodobnie dożywotnia) - **Szczepionka skojarzona HAV/HBV (Twinrix):** Schemat 3-dawkowy (0, 1, 6 miesięcy) lub przyspieszony (0, 7, 21 dni + dawka przypominająca po 12 miesiącach) - **Przed podróżą:** Szczepienie ≥2 tygodnie przed wyjazdem - pojedyncza dawka chroni większość podróżnych - **Profilaktyka poekspozycyjna:** Szczepionka HAV w ciągu 2 tygodni od ekspozycji (osoby 1–40 lat) - immunoglobulina dla <12 mies., >40 lat, osób z immunosupresją lub przewlekłą chorobą wątroby **Higiena żywności i wody:** - Pić wyłącznie wodę butelkowaną lub przegotowaną - unikać lodu - Jeść dokładnie ugotowane potrawy - samodzielnie obierać owoce - Unikać surowych owoców morza (małże i ostrygi zagęszczają HAV) - Ścisła higiena rąk z mydłem po skorzystaniu z toalety i przed jedzeniem ## Porady podróżne Ryzyko dla podróżnych: - **Wysokie ryzyko:** Wszystkie cele w Afryce, Azji (z wyjątkiem Japonii), Ameryce Środkowej i Południowej, Europie Wschodniej, na Bliskim Wschodzie - WZW A to zakażenie nr 1 zapobiegalne szczepieniem wśród podróżnych — zaszczep się przed KAŻDĄ podróżą do regionu endemicznego - Luksusowe hotele i resorty NIE chronią — ogniska WZW A odnotowywano w hotelach 4–5-gwiazdkowych - Pojedyncza dawka daje szybką ochronę (2 tygodnie); dawkę 2. można przyjąć po powrocie - Stosuj surowe zasady higieny żywności i wody nawet po szczepieniu (skuteczność ~95%, nie 100%) - Podróżni z przewlekłą chorobą wątroby powinni być priorytetowo szczepieni — nadkażenie HAV u tych pacjentów wiąże się z wysoką śmiertelnością ## Jak często występuje? WZW A jest najczęstszym zakażeniem zapobiegalnym szczepieniem wśród podróżnych. WHO szacuje ~159 mln nowych zakażeń rocznie (dane 2019), z ~39 000 zgonów. Zachorowalność koreluje odwrotnie z poziomem sanitacji: - **Wysoka endemiczność:** Afryka Subsaharyjska, Azja Południowa, Ameryka Środkowa — niemal powszechne zakażenie w dzieciństwie - **Pośrednia:** Europa Wschodnia, Bliski Wschód, Ameryka Łacińska — zmieniająca się epidemiologia - **Niska:** Europa Zachodnia, Ameryka Północna, Japonia, Australia — populacja dorosłych podatna na zakażenie podczas podróży ## Czynniki ryzyka Podróżowanie do krajów o wysokim ryzyku, spożywanie skażonej żywności i wody, brak szczepienia. ## Szczegóły powikłań WZW A jest na ogół chorobą samoograniczającą się, ale powikłania narastają z wiekiem i współistniejącą chorobą wątroby: - **Przedłużające się/nawracające zapalenie:** 10–15% przypadków - nawrót objawów 1–3 miesiące po początkowym ustąpieniu - **Cholestatyczne zapalenie wątroby:** Przedłużona żółtaczka (>3 miesiące) z intensywnym świądem - rokowanie dobre - **Piorunująca niewydolność wątroby:** <1% ogółem (częściej u osób >50 lat i z przewlekłym WZW B lub C) - śmiertelność 50–70% bez przeszczepu - **Autoimmunologiczne zapalenie wątroby:** HAV może wyzwolić proces autoimmunologiczny u osób predysponowanych - **Objawy pozawątrobowe (rzadko):** Zapalenie naczyń, zapalenie stawów, ostra niewydolność nerek - **Śmiertelność:** 0,1% u dzieci <15 lat - 0,3% u dorosłych 15–39 lat - 2,1% u dorosłych ≥40 lat (dane WHO) ## Rokowanie — czego się spodziewać Rokowanie jest zazwyczaj dobre. Większość osób wraca do pełnego zdrowia bez powikłań. ## Dostępne szczepionki - [Wirusowe zapalenie wątroby typu A](https://medova.health/pl/wiedza/szczepionki/hepatitis-a-vaccine) - [Wirusowe zapalenie wątroby A+B (połączone)](https://medova.health/pl/wiedza/szczepionki/hepatitis-ab-combo-vaccine) ## Źródła i weryfikacja treści - Źródła danych: WHO/ICD-11, CDC Yellow Book 2024, PZH (SafeTripVax QMR-007a, 2026-03-23), WHO Disease Factsheets 2024 + CDC Travelers' Health 2024 + Heymann CDD 21st ed. - Wygenerowano przez: AI + recenzja ludzka - Status recenzji: Przed recenzją medyczną - Ostatnia aktualizacja: 2026-02-10 - [www.who.int](https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news) --- Treści na tej stronie mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady medycznej, diagnozy ani rekomendacji leczenia. W razie problemów zdrowotnych skonsultuj się z lekarzem. Medova nie jest podmiotem leczniczym w rozumieniu ustawy o działalności leczniczej. Informacje nie zastępują konsultacji lekarskiej w rozumieniu ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. [Pełne warunki korzystania](https://medova.health/pl/regulamin)