Bu site şu anda temel özellikleri uygulamaktadır ve henüz hasta kullanımı için hazır değildir.
Bu site şu anda temel özellikleri uygulamaktadır ve henüz hasta kullanımı için hazır değildir.
Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır — tıbbi tavsiye değildir
Ücretsiz aşı rehberi ve yakındaki klinik önerilerini alın — doğrudan e-postanıza.
Ne kadar ciddi?
Ölüm riski
Evet
Aşı mevcut mu?
Belirtilere kadar süre
Etkilenen ülkeler
Aktif salgınlar
Difteri rapel dozunuzun güncel olduğundan emin olun (Td/Tdap her 10 yılda bir). Aşılı topluluklarda nadir ancak Afrika, Güney Asya ve eski Sovyet devletlerinin bazı bölgelerinde hâlâ endemiktir. Endemik bölgelere seyahat sırasında gri zarla birlikte şiddetli boğaz ağrısı için derhal tıbbi yardım alın.
Corynebacterium diphtheriaenin ürettiği toksinle ciddi solunum yolu enfeksiyonu. Boğazda psödomembran oluşturarak hava yolu tıkanıklığına ve miyokardite neden olabilir.
Belirtiler | Sıklık | Şiddet | Başlangıç |
|---|---|---|---|
| Yutma güçlüğü | 75% | Orta | Erken dönem |
| Ateş | 70% | Hafif | Erken dönem |
| Halsizlik | 85% | Hafif | Erken dönem |
| Boğaz ağrısı | 90% | Orta | Erken dönem |
| Baş ağrısı | 50% | Hafif | Erken dönem |
| İştahsızlık | 65% | Hafif | Erken dönem |
| Bulantı | 30% | Hafif | Erken dönem |
| Burun tıkanıklığı | 8% | Hafif | Erken dönem |
| Ödem | 25% | Orta | Doruk dönem |
| Nefes darlığı | 25% | Ağır | Doruk dönem |
| Şişmiş lenf düğümleri | 70% | Orta | Doruk dönem |
| Öksürük | 40% | Hafif | Doruk dönem |
| Kusma | 15% | Hafif | Doruk dönem |
| Hipotansiyon | 10% | Ağır | Geç dönem |
| Felç | 5% | Ağır | Geç dönem |
| Taşikardi | 20% | Orta | Geç dönem |
| Bulanık görme | 8% | Hafif | Geç dönem |
| Parestezi | 10% | Hafif | Geç dönem |
| Yorgunluk | 80% | Hafif | Her dönem |
| Cilt ülseri | 20% | Orta | Her dönem |
Difteri, Corynebacterium diphtheriae tarafından oluşturulan akut bakteriyel bir enfeksiyondur. Difteri toksini üst solunum yollarında kalın, gri-beyaz bir membran (psödomembran) oluşturur ve hava yolunu tıkayabilir. Toksin ayrıca miyokardit ve nöropati gibi sistemik komplikasyonlara neden olur. CFR %5–10 (uygun tedaviyle bile). Aşı ile tamamen önlenebilir ancak düşük aşılama oranlarına sahip bölgelerde hâlâ salgınlar görülür.
Difteri (kuşpalazı), toksin üreten Corynebacterium diphtheriae'nin neden olduğu akut bir bakteriyel enfeksiyondur. Hastalığın en belirgin özelliği boğazda yapışık gri-beyaz bir psödomembran oluşmasıdır. Ciddi komplikasyonları arasında toksik miyokardit (başlıca ölüm nedeni) ve polinöropati yer alır.
Yüksek aşılama oranlarına sahip ülkelerde nadir görülmekle birlikte, aşılama oranlarının düştüğü bölgelerde salgınlar yaşanabilir. Türkiye'de son büyük difteri salgını 1990'ların başında görülmüş olup, GBP kapsamında DaBT aşılama programı sayesinde vaka sayısı sıfıra yakın düşmüştür. Ancak komşu ülkelerde (Suriye, Irak) yaşanan salgınlar ithal vaka riskini canlı tutmaktadır.
Bildirimi zorunlu bir hastalıktır. Her şüpheli vaka derhal bildirilmeli ve izole edilmelidir.
Acil durum belirtileri:
Boğazda gri-beyaz membran — kaldırılmaya çalışıldığında kanama
Stridor (hırıltılı solunum), nefes darlığı
"Boğa boynu" (boyunda ciddi şişlik)
Kalp ritim bozukluğu, göğüs ağrısı
Yutma güçlüğü
Derhal 112'yi arayın — antitoksin acil uygulanmalıdır.
En yaygın belirti ve semptomlar
Kuluçka süresi: 2–5 gün
Farengeal (boğaz) difteri:
Boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, düşük dereceli ateş
Tonsiller ve farinkste gri-beyaz psödomembran — kaldırılmaya çalışıldığında kanar
Servikal lenfadenopati + yumuşak doku ödemi → "boğa boynu" (bull neck) görünümü
Stridor (üst solunum yolu obstrüksiyonu)
Toksik görünüm: Halsizlik, solukluk, taşikardi
Kutanöz (cilt) difteri: Kronik ülser, gri membranla kaplı — tropikal bölgelerde daha sık
Toksik komplikasyonlar:
Miyokardit: 1–2. hafta — en önemli ölüm nedeni
Polinöropati: 2–8. hafta — palatal paralizi, oküler kaslar, diyafragma
Belirtileri bilmek, hızlı müdahale için ilk adımdır.
Tipik hastalık seyri (farengeal/tonsiller):
Not: Kutanöz difteri (deri ülserleri) genellikle daha hafiftir ve daha az sistemik toksisite gösterir, ancak bir rezervuar görevi görür.
Bu hastalık nasıl teşhis edilir
Klinik tanı → tedaviye laboratuvar sonuçlarını beklemeden başlanmalıdır! Boğazda psödomembran + servikal ödem + toksik görünüm = difteri düşünülmelidir.
Laboratuvar:
Boğaz sürüntüsü: Gram boyama, kültür (Löffler ortamı, tellurit agar)
Elek testi: Toksin üretimi doğrulaması
PCR: Hızlı toksin gen tespiti
Bildirim: Derhal bildirimi zorunlu. Temaslıların taranması ve profilaksisi gerekir.
Mevcut tedavi yöntemleri
Acil tedavi — dakikalar önemlidir:
Difteri antitoksini (DAT): Şüphe anında IV uygulanır — laboratuvar doğrulamasını BEKLEMEYIN. Doz hastalığın ağırlığına göre 20.000–120.000 IU
Antibiyotik: Eritromisin 14 gün VEYA penisilin G
Yoğun bakım: Solunum yolu güvenceye alınması, kardiyak monitörizasyon (günlük EKG)
İzolasyon: İki ardışık negatif kültür sonucuna kadar
Temaslılar: Profilaktik antibiyotik + aşı rapeli
Çoğu vaka erken teşhisle etkili bir şekilde tedavi edilir.
Kendinizi nasıl korursunuz
Aşılama:
Ulusal Aşı Takvimi (GBP):
2., 4., 6. ay: DaBT-İPA-Hib-Hep B
6 yaş: DaBT-İPA rapel
Her 10 yılda bir: Td rapel (yetişkinler)
Temaslı profilaksisi:
Hazırlık en iyi korunmadır.
Seyahat öncesi:
Td/Tdap aşısının güncel olduğundan emin olun (son 10 yıl içinde rapel)
Difteri endemik bölgelere (Güney Asya, Sahra altı Afrika, eski Sovyet ülkeleri) seyahatte risk daha yüksek
Seyahat sırasında boğaz ağrısı + membran → derhal tıbbi yardım alın
İstatistikler ve coğrafi veriler
Türkiye'de son onlıllarda difteri vakaları neredeyse sıfıra inmiştir (GBP başarısı). 1990'ların başında eski Sovyetler Birliği ülkelerinde büyük salgın yaşanmıştır (>150.000 vaka). Komşu ülkelerde sporadik vakalar (Suriye, Irak) ithal vaka riski oluşturmaktadır. Küresel: DSÖ 2023 — yılda ~7.600 vaka bildirilmiştir.
En çok risk altında olan kimler
Aşılanmamış veya eksik aşılı olma, düşük aşılama kapsamına sahip bölgelerde yaşama/seyahat, kalabalık yaşam koşulları, kötü hijyen, alkolizm, kronik cilt lezyonları (kütanöz difteri), ileri yaş (azalan bağışıklık).
Olası komplikasyonlar
Komplikasyonlar:
Toksik miyokardit (%10–25): İlk 2 haftada — aritmi, kalp yetmezliği, ani ölüm. Mortalite %50–60
Polinöropati: Palatal paralizi (nasal konuşma, sıvıların burundan gelmesi), oküler kaslar, diyafragma paralizisi
Üst solunum yolu obstrüksiyonu: Membran nedeniyle — trakeotomi gerekebilir
Böbrek yetmezliği: Toksik etki
Mortalite: Tedaviyle %5–10. Tedavisiz %50. Membranın lokalizasyonu ve yayılımıyla orantılı.
Beklenen sonuçlar ve iyileşme
Antitoksin + antibiyotik ile: VÖO %5–10.
Tedavisiz: VÖO %30–50.
Prognozu belirleyen komplikasyonlar:
Miyokardit: vakaların %10–25'i, ölümcül olabilir. Başlangıçtan 1–2 hafta sonra gelişebilir.
Nöropati: kraniyal sinir felçleri (palatal, okulomotor), periferik polinöropati (başlangıçtan 3–7 hafta sonra). Genellikle haftalar-aylar içinde geri dönüşümlü.
Hava yolu obstrüksiyonu: psödomembran yayılımından. Trakeostomi gerektirebilir.
Renal tübüler nekroz (nadir).
İyileşme: Tedavi ile hastaların çoğu 4–6 hafta içinde tamamen iyileşir. Miyokardit en kötü prognoza sahiptir.
Bu hastalık aşıyla önlenebilir. Etkili koruma mevcuttur.
Seyahatinizden önce önerilen aşı takvimi hakkında bir seyahat sağlığı uzmanıyla konuşun.
Aşı kliniği bul →Bu sayfadaki içerik yalnızca bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır. Tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi önerisi niteliği taşımaz. Sağlık sorunlarınız varsa nitelikli bir sağlık uzmanına başvurun. Medova bir tıbbi hizmet sağlayıcısı değildir.
Tam kullanım koşullarıRecent epidemiological data from the World Health Organization Global Health Observatory.
Source: WHO GHO OData ↗
Source: WHO GHO OData ↗
This data is provided for informational purposes. Please consult official WHO sources for the most current information.
View WHO data source →Hangi aşıya ihtiyacınız olduğunu biliyor musunuz? Harika. Emin değil misiniz? Sadece gideceğiniz yeri söyleyin — uygun aşıları ve bir klinik bulalım. Ücretsiz, zorunluluk yok.