Japon ensefaliti

Seyahat endikasyonu: JE endemik bölgelere (Güney, Güneydoğu ve Doğu Asya) ≥1 ay seyahat edenler. Kırsal ve tarım bölgelerinde kalacak olanlar (pirinç tarlaları yakınında, sivrisinek yoğunluğu yüksek). Muson sezonu ve sonrasında seyahat edenler (pik bulaşma dönemi).

Özellikle önerilen gruplar: Kırsal bölgelerde geceyi geçirecek gezginler, kampçılar, bisiklet turları yapanlar. Hindistan, Nepal, Sri Lanka, Myanmar, Tayland, Vietnam, Kamboçya, Laos, Filipinler, Endonezya, Papua Yeni Gine ve Çin kırsal bölgelerine gidenler.

Mesleki endikasyonlar: JE virüsü ile çalışan laboratuvar personeli.

Kısa süreli seyahat: Endemik bölgelere kısa süreli (<1 ay) seyahatte aşılama, konaklama koşulları ve aktivitelere bağlı olarak bireysel risk değerlendirmesi ile kararlaştırılır.

Mutlak kontrendikasyonlar:

• Önceki doza veya bileşene karşı ciddi alerjik reaksiyon

• Protamin sülfat alerjisi (bazı formülasyonlar içerir)

Göreceli kontrendikasyonlar:

• Orta veya ağır akut hastalık

• Gebelik: Yeterli güvenlik verisi yoktur; yalnızca yüksek riskli seyahatte düşünülebilir

• 2 aydan küçük bebekler: Ixiaro ≥2 ay için onaylıdır

Kontrendike olmayan durumlar:

• Emzirme: Güvenli kabul edilir (inaktive aşı)

• İmmün yetmezlik: Güvenli ancak yanıt azalmış olabilir

Çok yaygın (>%10): Enjeksiyon yerinde ağrı (%25-40), hassasiyet. Baş ağrısı (%20-28). Miyalji (%15-20). Halsizlik (%13-18).

Yaygın (%1-10): Ateş. Bulantı. Grip benzeri semptomlar. Enjeksiyon yerinde kızarıklık ve sertlik.

Yaygın olmayan (%0,1-1): Döküntü. Artralji. Baş dönmesi. Kusma. Lenfadenopati.

Nadir (<0,1%): Ciddi alerjik reaksiyonlar (anafilaksi). Nörolojik komplikasyonlar (çok nadir).

Genel olarak Ixiaro iyi tolere edilen bir aşıdır. Eski fare beyin aşısına kıyasla yan etki profili önemli ölçüde iyileşmiştir.

Yetişkin program (≥18 yaş): 2 doz İM: 0 ve 28. gün. Her doz 0,5 mL deltoid kasa.

Hızlandırılmış program (≥18 yaş): 2 doz: 0 ve 7. gün. Acil seyahat durumlarında kullanılabilir.

Pediatrik program (2 ay-17 yaş): 2 doz: 0 ve 28. gün. 2 ay-<3 yaş: 0,25 mL. ≥3 yaş: 0,5 mL.

Rapel doz: Risk devam ediyorsa primer seriden 12-24 ay sonra tek rapel doz. Uzun vadeli koruma için rapel gereği araştırılmaktadır.

Saklama: +2…+8 °C. Dondurulmamalıdır.

Serokonversiyon: 2 doz sonrası serokonversiyon oranı %95-99 (nötralizan antikor ≥1:10). Hızlandırılmış programda %100 serokonversiyon bildirilmiştir.

Klinik etkinlik: Randomize kontrollü çalışmalarda klinik JE'ye karşı >%90 etkinlik. Daha eski aşı formülasyonlarıyla yapılan saha çalışmalarında %85-95 etkinlik.

Koruma süresi: 2 doz primer seri sonrası en az 12 ay koruma. Rapel doz ile ≥5 yıl koruma beklenir. İmmünolojik hafıza uzun süreli olabilir ancak uzun vadeli veriler hâlâ birikmektedir.

Çapraz koruma: Farklı JE virüsü genotipleri (I-V) arasında çapraz koruma mevcuttur.

Diğer aşılar: Hepatit A, tifo, kuduz, meningokok ve diğer seyahat aşılarıyla eş zamanlı farklı bölgelere güvenle uygulanabilir.

Hepatit A ile eş zamanlı: Klinik çalışmalarda Ixiaro ve hepatit A aşısının eş zamanlı uygulamasının her iki aşının immünojenitesini etkilemediği gösterilmiştir.

İmmünosüpresif tedaviler: İmmünosüpresif ilaçlar aşıya karşı bağışıklık yanıtını azaltabilir.

Pregnancy: Limited data — use only if risk is high.

Limited safety data for Ixiaro (inactivated Vero cell vaccine) in pregnancy.

• Administer only if the risk of Japanese encephalitis exposure is judged to be high (prolonged rural travel during transmission season in endemic Asia).

• No teratogenic effects reported in animal studies.

• Live attenuated JE formulations (SA14-14-2, Imojev): contraindicated in pregnancy.

• Defer vaccination until after delivery whenever possible.

Breastfeeding: Limited data — likely safe.

No formal studies of Ixiaro during breastfeeding. As an inactivated vaccine, it is unlikely to pose a risk to the breastfed infant. CDC considers inactivated vaccines generally acceptable during breastfeeding.

Pediatric use:

• Ixiaro: licensed from 2 months of age.

  • 2 months to <3 years: 0.25 mL IM per dose.
  • ≥3 years: 0.5 mL IM per dose.
  • 2 doses on days 0 and 28. Accelerated schedule (days 0 and 7) available for adults ≥18 years only.

• Booster: 1 dose ≥1 year after primary series if ongoing exposure risk.

• Live attenuated SA14-14-2 (in endemic countries): single dose from 8 months of age.

Geriatric use:

• No specific dose adjustment required.

• Immune response may be slightly lower in elderly adults — consider booster if ongoing exposure risk.

• Japanese encephalitis is more severe in older adults (higher case-fatality rate in ≥65 years).

• Standard 2-dose Ixiaro schedule applies.

Zamanlama: 2 doz aşının tamamlanması seyahatten en az 1 hafta önce olmalıdır (standart: 0 ve 28. gün). Hızlandırılmış programda (0 ve 7. gün) seyahatten en az 1 hafta önce son doz alınmalıdır.

Sivrisinek korunması: Aşılama, sivrisinek kovucu ve koruyucu giysi kullanımıyla desteklenmelidir. JE bulaşması özellikle gece saatlerinde yoğundur.

Rapel gereksinimi: Yetişkinlerde primer seriden 12-24 ay sonra rapel doz gereklidir (süregelen risk durumunda).

Aşı sonrası izlem: Aşılama sonrası 30 dakika gözlem önerilir.