Menenjit

Hac ve Umre zorunluluğu: Suudi Arabistan, tüm hacılardan quadrivalan meningokok ACWY aşısı sertifikası talep etmektedir. Aşı seyahatten en az 10 gün, en fazla 5 yıl önce yapılmış olmalıdır. Bu, Türk hacılar için en yaygın aşılama endikasyonudur.

Seyahat endikasyonları: Meningokok kuşağı (Sahra Altı Afrika, Sahel bölgesi) ülkelerine seyahat edenler. Büyük kalabalıklara katılacak gezginler. Üniversite yurtlarında kalacak öğrenciler (ABD, İngiltere).

Tıbbi endikasyonlar: Fonksiyonel veya anatomik aspleni (dalak yokluğu). Terminal kompleman eksikliği (C5-C9, properdin, faktör D). Eculizumab veya ravulizumab kullanan hastalar. Mikrobiyoloji laboratuvarı çalışanları (N. meningitidis ile çalışanlar).

Epidemiyolojik endikasyon: Salgın dönemlerinde etkilenen bölgelerdeki popülasyon. Türkiye'de askeri birliklerde veya yatılı okullarda salgın durumunda.

GBP durumu: Türkiye'de meningokok aşısı 2020 yılından itibaren bazı illerde pilot olarak uygulanmaktadır; ancak henüz ulusal takvimde zorunlu değildir.

Mutlak kontrendikasyonlar:

• Önceki doza veya bileşene karşı ciddi alerjik reaksiyon

• Difteria veya tetanus toksoid alerjisi (konjuge proteine göre değişir: CRM197 veya TT)

Göreceli kontrendikasyonlar:

• Orta veya ağır akut hastalık: iyileşene kadar ertelenir

• Guillain-Barré sendromu öyküsü (6 hafta içinde herhangi bir aşı sonrası)

Kontrendike olmayan durumlar:

• Gebelik: İnaktive aşı; gerekli durumlarda (Hac zorunluluğu) uygulanabilir

• Emzirme: Güvenlidir

• İmmün yetmezlik: Güvenlidir; ancak bağışıklık yanıtı yetersiz olabilir; bu hastalara özellikle önerilir

Çok yaygın (>%10): Enjeksiyon yerinde ağrı (%40-55), kızarıklık, sertlik. Baş ağrısı (%15-25). Miyalji. Halsizlik. İrritabilite ve ağlama (bebeklerde).

Yaygın (%1-10): Ateş (≥38 °C). Bulantı. Artralji. Baş dönmesi. İştah azalması.

Yaygın olmayan (%0,1-1): Enjeksiyon yerinde sertlik. Ürtiker. Lenfadenopati.

Nadir (<0,1%): Anafilaksi. Vasovagal senkop (özellikle adölesanlarda). Parestezi.

Çok nadir: Guillain-Barré sendromu (nedensel ilişki kesin değildir). Bell paralizisi (çok nadir).

Genel olarak meningokok konjuge aşılar çok iyi tolere edilir. Ciddi yan etkiler son derece nadirdir.

Yetişkinler ve adölesanlar (≥10 yaş): Tek doz 0,5 mL İM (deltoid). Hac için yeterlidir.

Çocuklar: Nimenrix: ≥6 hafta, Menveo: ≥2 ay. Doz ve program yaşa göre değişir (2 ay-23 ay arası: 2 doz + rapel; ≥2 yaş: tek doz).

Rapel doz: Süregelen risk durumunda (aspleni, kompleman eksikliği, Hac tekrarı) her 5 yılda bir rapel.

Eş zamanlı Hac aşıları: Meningokok ACWY + influenza + COVID-19 aşıları farklı bölgelere aynı gün uygulanabilir.

Saklama: +2…+8 °C. Bazı preparatlar liyofilize formdadır; sulandırma talimatlarına uyulmalıdır.

Serokonversiyon: Konjuge aşı sonrası ≥4 kat antikor artışı (SBA) serogruplara göre %80-100 arasında değişmektedir. Menveo ve Nimenrix benzer immünojenite göstermektedir.

Klinik etkinlik: İnvazif meningokok hastalığına karşı %80-90 etkinlik (serogrup C verileri en sağlam). Serogrup A, W ve Y için etkinlik epidemiyolojik verilerle desteklenmektedir.

Koruma süresi: Konjuge aşı sonrası koruma en az 5 yıl sürer. Polisakkarit aşıya kıyasla daha uzun süreli koruma ve immünolojik hafıza oluşturur. Zamanla antikor düzeyleri düşer; yüksek riskli bireylerde rapel gereklidir.

Hac ortamında etkinlik: Suudi Arabistan'ın aşılama zorunluluğunun başlamasından sonra Hac ilişkili meningokok salgınları dramatik olarak azalmıştır. 2001 sonrası büyük Hac salgını yaşanmamıştır.

Diğer aşılar: Tüm rutin ve seyahat aşılarıyla eş zamanlı farklı bölgelere güvenle uygulanabilir. Hac öncesi hazırlıkta influenza, pnömokok ve COVID-19 aşılarıyla birlikte uygulanabilir.

GBP aşılarıyla: Çocukluk çağı aşılarıyla (DBT-IPA, KKK, pnömokok) eş zamanlı güvenle uygulanabilir.

İmmünosüpresif tedaviler: İmmünosüpresif ilaçlar yanıtı azaltabilir; ancak bu hasta grubu meningokok hastalığı açısından yüksek risk taşıdığından aşılama önerilir.

Eculizumab/Ravulizumab: Bu ilaçları kullanan hastalar meningokok enfeksiyonu açısından yüksek risk altındadır; aşılama zorunludur ve tedaviye başlamadan en az 2 hafta önce yapılmalıdır.

Pregnancy: Safe if indicated.

Meningococcal ACWY conjugate vaccines are non-live and considered safe during pregnancy.

• Recommended for pregnant travelers requiring vaccination for Hajj/Umrah (Saudi Arabia requirement).

• Limited formal pregnancy studies, but extensive post-marketing experience without safety signals.

• ACIP: "MenACWY may be administered during pregnancy if indicated."

Breastfeeding: Safe — no restrictions.

Meningococcal ACWY conjugate vaccines are inactivated and safe during breastfeeding. No modification to breastfeeding schedule required.

Pediatric use:

• Menveo: licensed from 2 months of age. Infants: multi-dose series.

• Nimenrix: licensed from 6 weeks of age.

• MenQuadfi: licensed from 12 months of age.

• Routine adolescent vaccination (11–12 years) with booster at 16 years (US ACIP).

• Children with asplenia, complement deficiency, or HIV: 2-dose primary series + boosters every 3–5 years.

• MenB vaccines (Bexsero, Trumenba) for serogroup B: separate schedule.

Geriatric use:

• No specific age-related contraindications. Standard single-dose schedule applies.

• Elderly travelers to the African meningitis belt or performing Hajj should receive MenACWY.

• Immune response adequate in healthy elderly adults.

• Asplenic elderly patients: 2-dose series + boosters every 5 years.

Hac/Umre planlaması: Aşı seyahatten en az 10 gün önce yapılmalıdır. Suudi Arabistan'ın güncel gereksinimleri Sağlık Bakanlığı Hac Sağlık Rehberi'nden kontrol edilmelidir.

Asplenik hastalar: Dalağı çıkarılmış veya fonksiyonel aspleni olan hastalar meningokok hastalığı açısından çok yüksek risk taşır. 2 doz primer aşılama (8 hafta arayla) + her 5 yılda rapel önerilir.

Adölesanlarda senkop: Aşılama sonrası vazovagal senkop özellikle adölesanlarda sık görülür; aşılama sonrası 15-30 dakika oturur pozisyonda gözlem önerilir.

Serogrup B: ACWY aşısı serogrup B'ye karşı koruma SAĞLAMAZ. Serogrup B riski olan bireylere ayrıca meningokok B aşısı (Bexsero, Trumenba) gereklidir.

Saklama: +2…+8 °C. Dondurulmamalıdır.