Polio (IPV)

GBP kapsamında rutin aşılama: Tüm bebekler: 2. ay, 4. ay, 6. ay (heksavalan aşı içinde) ve 18. ayda rapel. İlkokul 1. sınıfta (6 yaş) Td-IPV rapeli.

Yakalama aşılaması: Aşılanmamış veya eksik aşılı çocuk ve yetişkinler.

Seyahat endikasyonu: Polio endemik ülkelere (Pakistan, Afganistan) ve aktif bulaşma olan ülkelere seyahat edenler. DSÖ, bazı ülkelerden çıkışta polio aşısı sertifikası talep etmektedir (UST kapsamında).

Sağlık çalışanları: Poliovirüs ile temas riski olan laboratuvar personeli.

Göçmen ve mülteciler: Türkiye'deki Suriyeli ve diğer mülteci çocuklarda yakalama aşılaması kritik öneme sahiptir.

Mutlak kontrendikasyonlar:

• Önceki doza veya bileşene karşı ciddi alerjik reaksiyon

• Neomisin, streptomisin veya polimiksin B alerjisi (eser miktarda içerebilir)

Göreceli kontrendikasyonlar:

• Orta veya ağır akut hastalık

Kontrendike olmayan durumlar:

• Gebelik: İnaktive aşı; gerekli durumlarda güvenle uygulanabilir

• Emzirme: Güvenlidir

• İmmün yetmezlik: İnaktive aşı; OPV'den farklı olarak güvenlidir

• HIV enfeksiyonu: Güvenlidir

IPV çok iyi tolere edilen bir aşıdır.

Çok yaygın (>%10): Enjeksiyon yerinde ağrı, kızarıklık, sertlik. Huzursuzluk (bebeklerde).

Yaygın (%1-10): Ateş (≥38 °C). Ağlama (bebeklerde). Uyuşukluk. İştah azalması.

Nadir: Ciddi alerjik reaksiyonlar. Konvülziyon (genellikle ateşle ilişkili, DaBT ile eş zamanlı uygulamada).

IPV güvenlik avantajı: OPV'den farklı olarak, IPV aşı ilişkili paralitik polio (VAPP) veya sirküle eden aşı kaynaklı poliovirüs (cVDPV) riskine neden OLMAZ. Bu nedenle immün yetmezlikli bireylerde tercih edilir.

GBP programı: Heksavalan aşı içinde: 2. ay, 4. ay, 6. ay İM. Rapel: 18. ay İM. Okul çağı rapeli: 6 yaş (Td-IPV).

Yetişkin programı (aşılanmamış): 3 doz: 0, 1-2 ay, 6-12 ay İM.

Seyahat rapeli: Daha önce tam aşılı yetişkinlere tek rapel doz (ömür boyu bir kez yeterli olabilir).

Doz: 0,5 mL İM veya subkutan. Bebekler: uyluk anterolateral. Yetişkin: deltoid.

Serokonversiyon: 3 doz IPV sonrası üç poliovirüs tipine karşı serokonversiyon oranı %99-100.

Klinik etkinlik: Paralitik poliomyelite karşı %99-100 etkinlik. IPV'nin küresel eradikasyon programına katkısı çok büyüktür.

Koruma süresi: Primer seri + rapel sonrası koruma muhtemelen ömür boyu sürer. DSÖ, rutin rapeli yalnızca risk durumunda önermektedir.

IPV vs OPV: IPV humoral bağışıklık (serum antikorları) oluşturur; OPV ek olarak mukozal bağışıklık sağlar. IPV VAPP riskini ortadan kaldırır. Türkiye'de IPV-OPV sıralı program uygulanmaktadır.

Diğer aşılar: Tüm rutin ve seyahat aşılarıyla eş zamanlı güvenle uygulanabilir. GBP'de heksavalan aşı içinde DBT, Hib ve HBV ile kombine uygulanır.

OPV ile: IPV, OPV programını tamamlayabilir veya OPV'nin yerini alabilir. DSÖ'nün sıralı programı (IPV-OPV) uygulanabilir.

İmmünosüpresif tedaviler: İnaktive aşı olduğundan güvenlidir; yanıt azalmış olabilir.

Pregnancy: Safe.

IPV (inactivated poliovirus vaccine) is safe during pregnancy.

• Can be administered if the pregnant woman is at risk of polio exposure (travel to endemic areas: Afghanistan, Pakistan).

• No teratogenic effects observed.

• Pregnant women who need polio vaccination should receive IPV, never OPV.

Breastfeeding: Safe — no restrictions.

IPV is an inactivated vaccine and is completely safe during breastfeeding. No modification to breastfeeding schedule required.

Pediatric use:

• Part of routine childhood immunization schedule worldwide.

• Schedule (US/ACIP): 4 doses at 2, 4, 6–18 months, 4–6 years. Often given as part of combination vaccines (hexavalent: DTaP-IPV-Hib-HepB).

• Minimum age: 6 weeks.

• IPV does not cause vaccine-associated paralytic poliomyelitis (VAPP) — this risk exists only with OPV.

• Immunocompromised children must receive IPV (never OPV).

• Dose: 0.5 mL IM or SC (all ages).

Geriatric use:

• Adults with a completed primary series need only 1 lifetime booster if traveling to polio-endemic areas.

• Unvaccinated adults: 3-dose series (0, 1–2, 6–12 months).

• No upper age limit. No dose adjustment required.

• Polio eradication is near-complete — endemic transmission persists only in Afghanistan and Pakistan (as of 2024).

Küresel eradikasyon: Polio eradikasyonu tamamlanana kadar aşılama sürdürülmelidir. Türkiye'nin komşuluğunda endemik bölgeler (Pakistan/Afganistan yakınlığı, Suriye riski) bulunmaktadır.

Göçmen popülasyonlar: Suriyeli mülteci çocuklarda polio aşılama oranlarını yüksek tutmak kritik öneme sahiptir. HSGM düzenli olarak yakalama kampanyaları düzenlemektedir.

Seyahat sertifikası: Bazı polio endemisite ülkeleri çıkışta IPV/OPV sertifikası talep etmektedir (UST 2005).

Saklama: +2…+8 °C. Dondurulmamalıdır.