Bu site şu anda temel özellikleri uygulamaktadır ve henüz hasta kullanımı için hazır değildir.
Bu site şu anda temel özellikleri uygulamaktadır ve henüz hasta kullanımı için hazır değildir.
Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır — tıbbi tavsiye değildir
Ne kadar ciddi?
Ölüm riski
Evet
Aşı mevcut mu?
Belirtilere kadar süre
Etkilenen ülkeler
Aktif salgınlar
Polio neredeyse eradike edilmiştir ancak Afganistan ve Pakistan'da hâlâ endemiktir. Bazı ülkeler endemik/salgın bölgelerden gelenlerde polio aşısı kanıtı talep eder. Aşınızın güncel olduğunu doğrulayın. Rapel doz gerekebilir.
Poliovirüsün neden olduğu, geri dönüşümsüz felce yol açabilen ve ölümcül olabilen son derece bulaşıcı bir hastalıktır.
Belirtiler | Sıklık | Şiddet | Başlangıç |
|---|---|---|---|
| Ateş | 85% | Hafif | Erken dönem |
| Baş ağrısı | 75% | Hafif | Erken dönem |
| Halsizlik | 80% | Hafif | Erken dönem |
| Huzursuzluk | 30% | Hafif | Erken dönem |
| İştahsızlık | 45% | Hafif | Erken dönem |
| Bulantı | 40% | Hafif | Erken dönem |
| Boğaz ağrısı | 50% | Hafif | Erken dönem |
| Kusma | 35% | Hafif | Erken dönem |
| Karın ağrısı | 25% | Hafif | Erken dönem |
| İshal | 15% | Hafif | Erken dönem |
| Felç | 1% | Kritik | Doruk dönem |
| Sırt ağrısı | 20% | Orta | Doruk dönem |
| Yutma güçlüğü | 3% | Ağır | Doruk dönem |
| Miyalji | 25% | Orta | Doruk dönem |
| Ense sertliği | 15% | Orta | Doruk dönem |
| Nefes darlığı | 2% | Kritik | Doruk dönem |
| Fotofobi | 10% | Hafif | Doruk dönem |
| Kabızlık | 20% | Hafif | Doruk dönem |
| Tremor | 5% | Hafif | Doruk dönem |
| Yorgunluk | 80% | Hafif | Her dönem |
Poliomiyelit (çocuk felci), Picornaviridae ailesine ait poliovirüs (Enterovirus cinsi) tarafından oluşturulan akut, son derece bulaşıcı viral bir hastalıktır. Üç serotip: PV1, PV2, PV3 (PV2 2015'te, PV3 2019'da eradike). Yalnızca WPV1 Afganistan ve Pakistan'da dolaşmaktadır. Enfeksiyonların %72'si asemptomatik, ~1/200 geri dönüşümsüz felç gelişir. DSÖ küresel eradikasyon girişimi vakaları >%99,9 azaltmıştır.
Çocuk felci (poliomiyelit), Picornaviridae ailesinden Poliovirus'un (tip 1, 2, 3) neden olduğu akut bir enfeksiyon hastalığıdır. Fekal-oral ve oral-oral yolla bulaşır. Tip 2 ve tip 3 yabani virüs eradike edilmiştir; yalnızca tip 1 yabani virüs Afganistan ve Pakistan'da dolaşıma devam etmektedir. Aşıdan türemiş poliovirüs (cVDPV) salgınları bazı ülkelerde devam etmektedir.
Türkiye, 1998'den bu yana yabani poliovirüs vakası bildirmemiştir ve DSÖ Avrupa Bölgesi 2002'de çocuk felcinden arındırılmış bölge olarak sertifikalandırılmıştır. Ancak Türkiye'nin Suriye (2013–2014 salgını), Irak ve Afganistan ile coğrafi yakınlığı nedeniyle ithal vaka riski mevcuttur. Sağlık Bakanlığı bu nedenle yüksek riskli illerde (sınır illeri, göçmen yoğunluklu bölgeler) ek aşılama kampanyaları düzenlemektedir.
GBP kapsamında inaktif poliovirüs aşısı (IPV) ve oral poliovirüs aşısı (OPV) takvimde yer almaktadır. Bildirimi zorunlu hastalıktır; 15 yaş altı her akut flask paralizi (AFP) vakası derhal bildirilmelidir.
Acil durum belirtileri:
Herhangi bir ekstremitede ani kas güçsüzlüğü
Yutma veya solunum güçlüğü
Çocukta akut flask paralizi → derhal bildirim ve hastaneye sevk
112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
En yaygın belirti ve semptomlar
Enfeksiyonların %90–95'i asemptomatiktir (subklinik).
Abortif polio (%4–8): Ateş, halsizlik, baş ağrısı, boğaz ağrısı, bulantı — spesifik olmayan bulgular.
Non-paralitik (aseptik menenjit, %1–2): Ense sertliği, sırt ağrısı, kas spazmları.
Paralitik polio (<%1):
Akut flask (gevşek) paralizi — asimetrik, alt ekstremitelerde daha sık
Kas tonusu azalmış, derin tendon refleksleri kayıp
Duyu korunmuş (motor nöron hastalığı)
Bulber form: Kranial sinir felci, yutma güçlüğü, solunum yetmezliği — en ölümcül form
Mesane disfonksiyonu
Post-polio sendromu: Hayatta kalanların %25–40'ında enfeksiyondan 15–40 yıl sonra ilerleyici kas güçsüzlüğü, yorgunluk ve ağrı gelişir.
Belirtileri bilmek, hızlı müdahale için ilk adımdır.
Tipik hastalık seyri (paralitik çocuk felci):
Spinal ve bulbar: Spinal çocuk felci (ekstremite paralizisi) en sıktır. Bulbar çocuk felci kraniyal sinirleri ve solunum merkezini tutar — tıbbi acil durum.
Bu hastalık nasıl teşhis edilir
Altın standart: Gaitadan virüs izolasyonu (iki gaita örneği, 24–48 saat arayla, paralizi başlangıcından sonraki 14 gün içinde).
Diğer yöntemler:
RT-PCR: Gaita, boğaz sürüntüsü, BOS
Yabani virüs / aşı türevi virüs ayrımı (genomik sekans)
BOS analizi: Lenfositik pleositoz, protein hafif artmış
Bildirim: 15 yaş altı her AFP vakası ve her yaşta şüpheli polio vakası Sağlık Bakanlığı'na ve DSÖ'ye derhal bildirilmelidir. Türkiye AFP sürveyans sistemi aktif olarak çalışmaktadır.
Mevcut tedavi yöntemleri
Spesifik antiviral tedavi yoktur — destek tedavisi:
Yatak istirahati, analjezikler
Solunum desteği (bulber formda mekanik ventilasyon gerekebilir)
Fizik tedavi ve rehabilitasyon — erken dönemde başlanmalıdır
Ortopedik girişimler (kontraktür önleme, ortez)
Post-polio sendromu: Fizik tedavi, kilo kontrolü, yardımcı cihazlar
Çoğu vaka erken teşhisle etkili bir şekilde tedavi edilir.
Kendinizi nasıl korursunuz
Aşılama — eradikasyonun temel aracı:
Ulusal Aşı Takvimi (GBP):
İlkokul 1. sınıf (6 yaş): OPV-3
Ek aşılama kampanyaları: Sınır illeri ve göçmen yoğunluklu bölgelerde Sağlık Bakanlığı tarafından düzenlenmektedir.
Küresel Çocuk Felci Eradikasyon Girişimi (GPEI): 1988'den bu yana vakalarda >%99,9 azalma sağlanmıştır.
Hazırlık en iyi korunmadır.
Seyahat edenlere öneriler:
Virüsün dolaşımda olduğu bölgelere (Afganistan, Pakistan) seyahat öncesi IPV rapel dozu
Uluslararası Aşı Belgesi (CIVP) gerekli olabilir — özellikle endemik bölgelerden çıkışta
Fekal-oral hijyene dikkat
Türkiye'ye gelen yolcular: Türkiye çocuk felcinden arındırılmış bir ülkedir; ancak rutin aşıların güncel olması önerilir.
İstatistikler ve coğrafi veriler
Türkiye: Son yabani poliovirüs vakası 1998. DSÖ Avrupa Bölgesi 2002'de çocuk felcinden arındırılmış bölge ilan edilmiştir. Risk faktörleri: Suriye sınırı (2013–2014 salgını), Afganistan ve Pakistan göçmenleri. HSGM aktif AFP sürveyansı yürütmektedir. Dünya genelinde yabani poliovirüs tip 1 yalnızca Afganistan ve Pakistan'da endemiktir.
En çok risk altında olan kimler
Aşılanmamış olma, endemik/cVDPV ülkelere seyahat, yetersiz sanitasyon altyapısı, kalabalık yaşam koşulları, immün yetmezlik (uzamış virüs atılımı), 5 yaş altı çocuklar, kas içi enjeksiyonlar (provokasyon paralizi).
Olası komplikasyonlar
Komplikasyonlar:
Kalıcı flask paralizi — rehabilitasyona rağmen tam iyileşme olmayabilir
Solunum yetmezliği (bulber form): Mortalite %25–75
Kemik ve eklem deformiteleri: Skolyoz, kontraktürler
Post-polio sendromu: Yıllar sonra progresif güçsüzlük
Mortalite: Paralitik polioda %2–5 (çocuklar), %15–30 (yetişkinler). Bulber formda çok daha yüksek.
Beklenen sonuçlar ve iyileşme
Asemptomatik enfeksiyon: Vakaların %72'si. Sekel yok.
Abortif çocuk felci (minör hastalık): %24. Tam iyileşme.
Non-paralitik aseptik menenjit: %1–5. 2–10 gün içinde tam iyileşme.
Paralitik çocuk felci: Enfeksiyonların %0,5–1'i.
VÖO: çocuklarda %2–5, yetişkinlerde %15–30 (solunum kası tutulumu).
Bulbar çocuk felci (beyin sapı tutulumu): VÖO %25–75.
6–12 ay içinde paralizinin %60'ında kısmi veya tam iyileşme. Rezidüel paralizi kalıcıdır.
Post-polio sendromu: paralitik çocuk felci sağ kalanlarının %25–40'ında 15–40 yıl sonra yeni güçsüzlük, yorgunluk ve kas atrofisi gelişir.
Bu hastalık aşıyla önlenebilir. Etkili koruma mevcuttur.
Seyahatinizden önce önerilen aşı takvimi hakkında bir seyahat sağlığı uzmanıyla konuşun.
Aşı kliniği bul →Bu sayfadaki içerik yalnızca bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır. Tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi önerisi niteliği taşımaz. Sağlık sorunlarınız varsa nitelikli bir sağlık uzmanına başvurun. Medova bir tıbbi hizmet sağlayıcısı değildir.
Tam kullanım koşullarıCoğrafi dağılım ve aktif salgınlar
Recent epidemiological data from the World Health Organization Global Health Observatory.
Source: WHO GHO OData ↗
And 15 more records
This data is provided for informational purposes. Please consult official WHO sources for the most current information.
View WHO data source →Hangi aşıya ihtiyacınız olduğunu biliyor musunuz? Harika. Emin değil misiniz? Sadece gideceğiniz yeri söyleyin — uygun aşıları ve bir klinik bulalım. Ücretsiz, zorunluluk yok.
| Bayrak | Ülke | Risk seviyesi |
|---|---|---|
 | Afghanistan | Yüksek risk |
 | Pakistan | Yüksek risk |
 | Chad | Yüksek risk |
 | Sudan |
| Yüksek risk |
 | South Sudan | Yüksek risk |
 | Yemen | Yüksek risk |
 | Cameroon | Yüksek risk |
 | Niger | Yüksek risk |
 | Somalia | Yüksek risk |
 | Indonesia | Yüksek risk |
