Bu site şu anda temel özellikleri uygulamaktadır ve henüz hasta kullanımı için hazır değildir.
Bu site şu anda temel özellikleri uygulamaktadır ve henüz hasta kullanımı için hazır değildir.
Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır — tıbbi tavsiye değildir
Ücretsiz aşı rehberi ve yakındaki klinik önerilerini alın — doğrudan e-postanıza.
Ne kadar ciddi?
Ölüm riski
Evet
Aşı mevcut mu?
Belirtilere kadar süre
Etkilenen ülkeler
Aktif salgınlar
Gezginler için kolera riski genellikle çok düşüktür (<%0,001). Afet/salgın bölgelerinde risk artar. Yüksek riskli seyahat için oral kolera aşısı mevcuttur. Endemik bölgelerde her zaman arıtılmış/şişe suyu için ve çiğ deniz ürünlerinden kaçının.
Vibrio choleraenin neden olduğu akut ishalli hastalık. Tedavisiz saatler içinde dehidratasyon ile ölüme yol açabilir.
Belirtiler | Sıklık | Şiddet | Başlangıç |
|---|---|---|---|
| İshal | 98% | Ağır | Erken dönem |
| Dehidratasyon | 90% | Kritik | Erken dönem |
| Kusma | 80% | Orta | Erken dönem |
| Karın krampları | 45% | Hafif | Erken dönem |
| İştahsızlık | 55% | Hafif | Erken dönem |
| Halsizlik | 50% | Hafif | Erken dönem |
| Bulantı | 65% | Hafif | Erken dönem |
| Ateş | 10% | Hafif | Erken dönem |
| Hipotansiyon | 40% | Ağır | Doruk dönem |
| Oligüri | 50% | Orta | Doruk dönem |
| Taşikardi | 75% | Orta | Doruk dönem |
| Yorgunluk | 70% | Hafif | Doruk dönem |
| Şok | 15% | Kritik | Doruk dönem |
| Huzursuzluk | 30% | Hafif | Doruk dönem |
| Nöbet | 5% | Ağır | Doruk dönem |
| Bilinç değişikliği | 8% | Ağır | Geç dönem |
| Bilinç bulanıklığı | 10% | Orta | Geç dönem |
Kolera, Vibrio cholerae bakterisi (serogrup O1 ve O139) tarafından oluşturulan akut bir ishalli hastalıktır. Kontamine su ve besinler yoluyla bulaşır. Saatler içinde ağır dehidrasyon ve ölüme yol açabilir. Yılda ~1,3–4 milyon vaka ve 21.000–143.000 ölüm. Uluslararası Sağlık Tüzüğü kapsamında bildirimi zorunludur.
Kolera, Vibrio cholerae (O1 ve O139 serogrupları) bakterisinin neden olduğu akut diyareli bir enfeksiyon hastalığıdır. Kontamine su ve gıda ile bulaşır. Tedavi edilmezse saatler içinde ağır dehidratasyondan ölüme yol açabilir (mortalite %25–50). Uygun rehidratasyonla mortalite <%1'e düşer. DSÖ'ye göre dünya genelinde yılda 1,3–4 milyon vaka, 21.000–143.000 ölüm. Aktif salgın bölgeleri: Yemen (2017'den beri >2,5 milyon şüpheli vaka — modern tarihin en büyük salgını), Somali, Sudan, Afganistan, Haiti, Mozambik. Türkiye'de kolera: Türkiye'de son büyük salgın 1970'li yıllarda yaşanmıştır. Günümüzde altyapı ve sanitasyon düzeyi nedeniyle risk çok düşüktür. Ancak Türk gezginler için risk: Güney Asya (Hindistan, Bangladeş), Sahra altı Afrika ve aktif salgın bölgelerine seyahat edenlerde risk bulunmaktadır. Suriye'deki iç savaş sırasında sınır bölgelerinde artan sürveyans uygulanmıştır.
Profüz sulu diyare + hızlı dehidratasyon → ACİL rehidratasyon başlanmalıdır. Çökmüş gözler, cilt turgoru kaybı, idrar çıkışının azalması/kesilmesi. Zayıf ve hızlı nabız (hipovolemik şok). Bilinç bulanıklığı. Çocuklarda huzursuzluk veya letarji. Hastaneye ulaşmadan önce ORS başlanmalıdır — her dakika önemlidir.
En yaygın belirti ve semptomlar
Kuluçka süresi: 12 saat–5 gün. Ağır vakalarda belirtiler: profüz sulu diyare ("pirinç suyu" kıvamında, kokusuz, günde 10–20 litre sıvı kaybına neden olabilir), şiddetli kusma, bacak krampları (hipopotasemi), hızlı dehidratasyon bulguları (çökmüş gözler, azalmış cilt turgoru, susuzluk, taşikardi, hipotansiyon), hipovolemik şok, akut böbrek yetmezliği. Hastaların %75'i asemptomatik taşıyıcıdır ancak çevreye bakteri saçar. Çocuklarda ve yaşlılarda dehidratasyon çok daha hızlı gelişir ve ölümcül olabilir.
Belirtileri bilmek, hızlı müdahale için ilk adımdır.
Tipik hastalık seyri (ağır kolera):
Temel ilke: Kolera yalnızca dehidratasyonla öldürür — enfeksiyon kendini sınırlar. Oral rehidratasyon solüsyonu (ORS) tedavinin temel taşıdır. Antibiyotikler süreyi kısaltır ancak rehidratasyonun yerini almaz.
Bu hastalık nasıl teşhis edilir
Dışkı kültürü: TCBS agar (tiyosülfat sitrat safra suyu sakaroz) üzerinde sarı koloniler — kesin tanı. Hızlı tanı testi (RDT): Crystal VC, 15 dakikada sonuç — saha koşullarında ve salgın tespitinde kullanışlı. Karanlık alan mikroskopisi: dışkıda "yıldız kayması" (shooting star) hareketi gösteren vibriolar. PCR: epidemiyolojik çalışmalarda ve toksin genlerinin (ctxA) tespitinde. Seroloji: epidemiyolojik amaçlı, akut tanıda kullanılmaz. Elektrolit paneli ve böbrek fonksiyon testleri: hipopotasemi, metabolik asidoz, prerenal azotemi. Dehidratasyon derecesinin klinik değerlendirmesi (DSÖ sınıflandırması: A/B/C) tedavi planını belirler.
Mevcut tedavi yöntemleri
Tedavinin temeli REHİDRATASYONDUR. Hafif-orta dehidratasyon: oral rehidratasyon solüsyonu (ORS) — DSÖ formülü (düşük osmolaliteli). Ağır dehidratasyon: intravenöz Ringer laktat veya %0,9 NaCl — ilk 30 dakikada hızlı bolus, ardından devam infüzyonu. Antibiyotik (hastalık süresini ve diyare hacmini %50 azaltır): doksisiklin 300 mg tek doz (yetişkin, ilk seçenek), azitromisin 1 g tek doz (çocuklar ve gebeler için), siprofloksasin (direnç izin veriyorsa). Çinko takviyesi: çocuklarda diyare süresini kısaltır. Potasyum replasmanı: hipopotasemiye bağlı kardiyak aritmi riskini önler. Antiemetikler: kusma oral alımı engelliyorsa ondansetron.
Çoğu vaka erken teşhisle etkili bir şekilde tedavi edilir.
Kendinizi nasıl korursunuz
Oral kolera aşısı: Dukoral® (2 doz, B alt ünitesi + inaktive V. cholerae O1 — ETEC çapraz koruması da sağlar, seyahat ishali riskini azaltır) ve Shanchol®/Euvichol® (2 doz, daha ucuz, DSÖ toplu aşılama kampanyalarında kullanılır). Aşı etkinliği: %65–85 (2 yıl). Salgın bölgelerine seyahat eden Türk vatandaşları için önerilir. Gıda ve su güvenliği: "Pişir, kaynat, soy ya da unut" kuralı. Şişelenmiş veya kaynatılmış su içilmeli. Çiğ deniz ürünleri, sokak yiyecekleri, yıkanmamış meyveler risklidir. El hijyeni: en temel ve en etkili önlem.
Hazırlık en iyi korunmadır.
Salgın bölgelerine (Yemen, Somali, Güney Asya, Sahra altı Afrika) seyahat eden Türk vatandaşlarına oral kolera aşısı önerilir. Seyahatten en az 2 hafta önce tamamlanmalıdır. Gıda ve su hijyenine dikkat: çiğ yiyeceklerden kaçının, yalnızca şişelenmiş veya kaynatılmış su için. İnsani yardım çalışanları ve sağlık personeli özellikle riskli gruptadır.
İstatistikler ve coğrafi veriler
Global: 7. pandemi (El Tor biyotipi, 1961'den beri devam etmekte). Yemen: >2,5 milyon şüpheli vaka (2017–2024) — savaş ve altyapı çöküşü ile bağlantılı. Güney Asya: Bangladeş (endemik), Hindistan. Afrika: Mozambik, Malavi, Kongo DC. Türkiye: günümüzde yerel bulaş yok. Son büyük salgın 1970'li yıllarda. İthal vaka riski: Hindistan, Bangladeş, Afrika seyahatlerinde. İklim değişikliği ve seller ile kolera salgın riski artmaktadır.
En çok risk altında olan kimler
Temiz suya erişim eksikliği, yetersiz sanitasyon altyapısı, sel felaketleri, mülteci kampları, O kan grubu (daha ağır seyir), mide asidi yetersizliği (PPI kullanımı, gastrektomi), malnütrisyon.
Olası komplikasyonlar
Hipovolemik şok: en sık ölüm nedeni — saatler içinde gelişebilir. Akut böbrek yetmezliği: prerenal azotemi, tedavi edilmezse kortikal nekroz. Hipoglisemi: özellikle çocuklarda ölümcül olabilir. Hipopotasemi: kardiyak aritmi (QT uzaması, ventriküler fibrilasyon). Metabolik asidoz: bikarbonatlı sıvı gerektirebilir. Aspirasyon pnömonisi: şiddetli kusma sırasında. Gebelerde: düşük, prematüre doğum, fetal ölüm. Reaktif artrit: enfeksiyon sonrası nadir komplikasyon.
Beklenen sonuçlar ve iyileşme
Yeterli rehidratasyonla: VÖO <%1. 3–6 gün içinde hızlı ve tam iyileşme.
Tedavisiz: Ağır kolera graviste hipovolemik şok ve metabolik asidoz nedeniyle VÖO %25–50'ye kadar.
Enfekte bireylerin çoğu (%75–80) asemptomatiktir veya diğer diyare hastalıklarından ayırt edilemeyen hafif hastalık geçirir.
Semptomatik vakaların ~%20'sinde ağır "pirinç suyu" görünümünde ishal görülür.
İyileşme, kısa süreli bağışıklık sağlar (enfekte eden serogrup için 3–5 yıl).
Kronik sekeller nadirdir. Enfeksiyon sonrası reaktif artrit bildirilmiştir.
Bu hastalık aşıyla önlenebilir. Etkili koruma mevcuttur.
Seyahatinizden önce önerilen aşı takvimi hakkında bir seyahat sağlığı uzmanıyla konuşun.
Aşı kliniği bul →Bu sayfadaki içerik yalnızca bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır. Tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi önerisi niteliği taşımaz. Sağlık sorunlarınız varsa nitelikli bir sağlık uzmanına başvurun. Medova bir tıbbi hizmet sağlayıcısı değildir.
Tam kullanım koşullarıCoğrafi dağılım ve aktif salgınlar
Recent epidemiological data from the World Health Organization Global Health Observatory.
Source: WHO GHO OData ↗
This data is provided for informational purposes. Please consult official WHO sources for the most current information.
View WHO data source →Hangi aşıya ihtiyacınız olduğunu biliyor musunuz? Harika. Emin değil misiniz? Sadece gideceğiniz yeri söyleyin — uygun aşıları ve bir klinik bulalım. Ücretsiz, zorunluluk yok.
A comprehensive health guide for East Africa travel covering Kenya, Tanzania, and Uganda. Includes yellow fever requirements, malaria prevention, safari health tips, and recommended vaccines for a safe trip.
A comprehensive health guide for travelers to India. Covers recommended vaccines, food and water safety, monsoon-season risks, malaria zones, and what to pack in your travel health kit.
Yiyecek ve su güvenliği rehberi: güvenli seçimler, riskli yiyecekler, sokak yemekleri stratejileri ve ne zaman doktora gidilmeli.
The complete guide to traveler's diarrhea: how to prevent it, self-treat with ORS and antibiotics, and recognize warning signs that need medical attention.
How to avoid foodborne and waterborne illnesses abroad: safe eating practices, water purification, oral rehydration, and when to seek medical help.
