Bu site şu anda temel özellikleri uygulamaktadır ve henüz hasta kullanımı için hazır değildir.
Bu site şu anda temel özellikleri uygulamaktadır ve henüz hasta kullanımı için hazır değildir.
Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır — tıbbi tavsiye değildir
Ücretsiz aşı rehberi ve yakındaki klinik önerilerini alın — doğrudan e-postanıza.
Ne kadar ciddi?
Ölüm riski
Evet
Aşı mevcut mu?
Belirtilere kadar süre
Etkilenen ülkeler
Aktif salgınlar
Tdap rapel dozunuzun güncel olduğundan emin olun (her 10 yılda bir). Boğmaca dünya genelinde endemiktir ve tüm ülkelerde salgınlar görülür. Küçük bebeklerle seyahat ediyorsanız veya onları ziyaret edecekseniz özellikle önemlidir. "100 gün öksürüğü" seyahat planlarını önemli ölçüde etkileyebilir.
Bordetella pertussisin neden olduğu, haftalarca-aylarca süren karakteristik nöbetsel öksürük ile seyreden solunum yolu enfeksiyonu. Bebeklerde ölümcül olabilir.
Boğmaca, Bordetella pertussis bakterisi tarafından oluşturulan son derece bulaşıcı bir solunum yolu enfeksiyonudur. R₀ 12–17 ile en bulaşıcı bakteriyel hastalıklardan biridir. Karakteristik "whooping" (çığlık atan) öksürük nöbetleri ile tanınır. En tehlikeli <6 aylık bebeklerde: apne, pnömoni, ensefalopati. Yılda tahmini 24 milyon vaka ve 160.000 ölüm, çoğunluğu DAÜG'lerde.
Boğmaca, Bordetella pertussis'in neden olduğu oldukça bulaşıcı bir solunum yolu enfeksiyonudur. Ev içi bulaşma oranı %80–90'dır. En tehlikeli 6 aydan küçük süt çocuklarında görülür — boğmaca ölümlerinin %90'ı bu yaş grubundadır. Dünya genelinde 2010'dan bu yana yeniden yükseliş eğilimindedir (resurgence).
Türkiye'de boğmaca GBP kapsamında DaBT (aselüler boğmaca) aşısıyla önlenmektedir. Ancak aşı bağışıklığının zamanla azalması (waning immunity) nedeniyle adölesan ve yetişkin vakalar artmaktadır — bu bireyler aşısız bebeklere bulaş kaynağı olmaktadır.
Sağlık Bakanlığı, gebelerin her gebelikte Tdap aşısı yaptırmasını önermektedir (tercihen 27–36. haftalarda). Bildirimi zorunlu bir hastalıktır.
Acil durum belirtileri:
Süt çocuğunda apne (nefes durması) veya siyanoz (morarma)
Konvülsiyon
Beslenememe, ciddi dehidratasyon
38,5°C üzeri ateş + öksürük (pnömoni şüphesi)
3 aydan küçük bebekte öksürük nöbetleri
Derhal 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
En yaygın belirti ve semptomlar
Kuluçka süresi: 7–10 gün (5–21 gün arası)
Kataral dönem (1–2 hafta):
Soğuk algınlığından ayırt edilemez: Hafif öksürük, burun akıntısı, hafif ateş
EN BULAŞICI dönem
Tedaviye en iyi yanıt alınan dönem
Paroksismal dönem (2–8 hafta):
Şiddetli öksürük nöbetleri — ardışık, patlamalı
İnspiratuar whoop (nefes alma sırasında hışıltı/horoz sesi) — çocuklara özgü
Öksürük sonrası kusma (post-tussive emesis)
Siyanoz (özellikle süt çocuklarında)
Süt çocuklarında: Whoop olmayabilir — apne (nefes durması) tek bulgu olabilir
Konvalesan dönem (2–6 hafta+):
Öksürük yavaş yavaş azalır
"100 gün öksürüğü" — haftalarca sürebilir
Belirtileri bilmek, hızlı müdahale için ilk adımdır.
Tipik hastalık seyri:
Atipik sunumlar: Yetişkinler ve aşılanmış çocuklarda genellikle klasik hışıltı olmadan uzamış öksürük görülür. 3 ay altı bebeklerde öksürük yerine apne ile başvurulabilir.
Bu hastalık nasıl teşhis edilir
Laboratuvar:
Nazofaringeal sürüntüden PCR: En sensitif yöntem — semptom başlangıcından sonraki ilk 4 hafta
Kültür (Bordet-Gengou veya Regan-Lowe besiyeri): Spesifik ama düşük sensitivite
Pertussis IgG/IgA antikoru: Aşısız bireylerde veya geç başvuruda
Lenfositoz (>10.000/µL): Süt çocuklarında ipucu — lösemoid reaksiyon görülebilir
Bildirim: Her doğrulanmış veya şüpheli vaka Sağlık Bakanlığı'na bildirilmelidir.
Mevcut tedavi yöntemleri
Antibiyotik tedavisi:
Azitromisin 5 gün (birinci basamak, <1 aylık bebeklerde de güvenli)
Klaritromisin 7 gün (alternatif)
TMP-SMX 14 gün (makrolid alerjisinde)
Süt çocukları (<6 ay):
Tüm süt çocukları hastaneye yatırılmalıdır
Sürekli oksijen satürasyonu ve kardiyorespiratuvar monitörizasyon
Apne riski nedeniyle yoğun bakım gerekebilir
Temaslılara profilaksi:
Çoğu vaka erken teşhisle etkili bir şekilde tedavi edilir.
Kendinizi nasıl korursunuz
Aşılama:
Ulusal Aşı Takvimi (GBP):
2., 4., 6. ay: DaBT-İPA-Hib-Hep B
6 yaş: DaBT-İPA rapel
Gebelere Tdap aşısı:
Her gebelikte 27–36. haftalarda Tdap — transplasental antikor aktarımı ile yenidoğanı korur
Türkiye'de Sağlık Bakanlığı tarafından önerilmektedir
Koza stratejisi (cocoon strategy):
Hazırlık en iyi korunmadır.
Seyahat öncesi:
Aşı durumunuzu kontrol edin — yetişkinler için son Tdap dozunu sorgulayın
Bebek bakıcıları ve aile üyeleri: Yenidoğanla seyahat edecekseniz Tdap aşısı yaptırın
Toplu yaşam alanlarında (hostel, kamp) bulaş riski daha yüksektir
İstatistikler ve coğrafi veriler
Türkiye'de yüksek aşılama oranlarına rağmen sporadik vakalar ve küçük salgınlar görülmektedir. Adölesan ve yetişkin vakalar artış eğilimindedir (waning immunity). DSÖ tahminlerine göre dünya genelinde yılda ~160.000 boğmaca ölümü. Türkiye'de yıllık bildirim sayısı düşük olmakla birlikte gerçek vaka sayısının daha yüksek olduğu düşünülmektedir (eksik tanı ve bildirim).
En çok risk altında olan kimler
Aşılanmamış veya eksik aşılı bebekler (<6 ay — en yüksek risk), azalan aşı bağışıklığı (aşılama sonrası 5–10 yılda koruma düşer), ev içi yakın temas, kalabalık ortamlar, sağlık personeli, bebek bakıcıları. Ağır hastalık riski en yüksek <2 aylık bebeklerde.
Olası komplikasyonlar
Komplikasyonlar:
Pnömoni: En sık ölüm nedeni, özellikle süt çocuklarında
Apne: Süt çocuklarında — ani ölüm riski
Ensefalopati: Hipoksi veya toksin etkisi — %1
Konvülsiyonlar: Hipoksi kaynaklı
Subkonjunktival kanama, kosta kırığı: Şiddetli öksürük nöbetleri sonucu
Beslenme güçlüğü, kilo kaybı
Mortalite: Gelişmiş ülkelerde <1 yaş: %0,5–1. Gelişmekte olan ülkelerde daha yüksek.
Beklenen sonuçlar ve iyileşme
6 ay altı bebekler: En yüksek morbidite ve mortalite. Aşılanmamış bebeklerde VÖO %1–3. Boğmaca ölümlerinin önde gelen nedeni.
Büyük çocuklar ve yetişkinler: Nadiren ölümcül ancak uzun süreli morbiditeye neden olur. "100 günlük öksürük."
Komplikasyonlar:
Pnömoni (bebeklerde en sık ölüm nedeni): %5–10.
Nöbetler: %1–2, genellikle febril.
Ensefalopati: %0,1–0,3.
Kaburga kırıkları, fıtıklar, subkonjunktival kanama (şiddetli öksürükten).
Boğmaca sonrası öksürük hipersensitivitesi aylarca sürebilir.
Bağışıklık: Doğal enfeksiyon 7–20 yıllık koruma sağlar. Aşıyla sağlanan bağışıklık 5–10 yıl içinde azalır.
Bu hastalık aşıyla önlenebilir. Etkili koruma mevcuttur.
Seyahatinizden önce önerilen aşı takvimi hakkında bir seyahat sağlığı uzmanıyla konuşun.
Aşı kliniği bul →Bu sayfadaki içerik yalnızca bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır. Tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi önerisi niteliği taşımaz. Sağlık sorunlarınız varsa nitelikli bir sağlık uzmanına başvurun. Medova bir tıbbi hizmet sağlayıcısı değildir.
Tam kullanım koşullarıRecent epidemiological data from the World Health Organization Global Health Observatory.
Source: WHO GHO OData ↗
This data is provided for informational purposes. Please consult official WHO sources for the most current information.
View WHO data source →Hangi aşıya ihtiyacınız olduğunu biliyor musunuz? Harika. Emin değil misiniz? Sadece gideceğiniz yeri söyleyin — uygun aşıları ve bir klinik bulalım. Ücretsiz, zorunluluk yok.