Bu site şu anda temel özellikleri uygulamaktadır ve henüz hasta kullanımı için hazır değildir.
Bu site şu anda temel özellikleri uygulamaktadır ve henüz hasta kullanımı için hazır değildir.
Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır — tıbbi tavsiye değildir
Ne kadar ciddi?
Ölüm riski
Evet
Aşı mevcut mu?
Belirtilere kadar süre
Etkilenen ülkeler
Aktif salgınlar
Kaşıntılı veziküler döküntüye neden olan son derece bulaşıcı viral hastalık.
Belirtiler | Sıklık | Şiddet | Başlangıç |
|---|---|---|---|
| Ateş | 70% | Hafif | Erken dönem |
| Yorgunluk | 45% | Hafif | Erken dönem |
| Baş ağrısı | 50% | Hafif | Erken dönem |
| İştahsızlık | 40% | Hafif | Erken dönem |
| Halsizlik | 50% | Hafif | Erken dönem |
| Veziküler döküntü | 100% | Hafif | Doruk dönem |
| Miyalji | 30% | Hafif | Doruk dönem |
| Kaşıntı | 95% | Hafif | Her dönem |
Varisela (su çiçeği), varisela-zoster virüsü (VZV) tarafından oluşturulan yüksek bulaşıcılığa sahip sistemik bir enfeksiyondur. Herpesviridae ailesi (insan herpes virüsü 3). VZV, primer enfeksiyon sonrası dorsal kök ganglionlarında ömür boyu latans oluşturur; reaktivasyon herpes zoster (zona) olarak görülür. R₀ 10-12 (en bulaşıcı patojenlerden). Havayolu, damlacık ve veziküler sıvıyla doğrudan temas ile bulaşır. Aşı öncesi ABD'de ~4 milyon vaka/yıl. 2 doz aşı: ~%90 etkinlik, şiddetli hastalığa karşı >%95.
Karakteristik kaşıntılı veziküler döküntü; maküller → papüller → veziküller → kabuklar şeklinde 4-7 günde ardışık ataklar halinde ilerler — tüm evrelerin eşzamanlı varlığı patognomoniktir. Şiddet yaşa bağlıdır: 1-9 yaşta hafif (250-500 lezyon); adölesanlar/yetişkinlerde daha şiddetli (>500 lezyon, pnömoni riski ×25). Konjenital varisela sendromu (maternal enfeksiyon <20 hafta'da %0,4-2): ekstremite hipoplazisi, deri lezyonları, göz/SSS anomalileri. Neonatal varisela (doğumdan 5 gün önce-2 gün sonra): VÖO %30'a kadar. İyileşme sonrası %10-30 yaşamları boyunca zona geliştirir.
Acil bakım: Solunum güçlüğü/göğüs ağrısı (varisela pnömonisi), ense sertliği/şiddetli baş ağrısı/bilinç değişikliği (ensefalit), nöbetler, yürüme güçlüğü (serebellar ataksi), >40°C ateş >4 gün, lezyonlar çevresinde hızla yayılan kızarıklık/şişlik (bakteriyel süperenfeksiyon — nekrotizan fasiit riski), veziküllerde kanama. Hekime başvurun: Gebede, immünosüpresif bireyde, <1 aylık yenidoğanda, yetişkin/adölesanda varisela. Aspirin KESİNLİKLE KONTRENDIKE (Reye sendromu).
En yaygın belirti ve semptomlar
Prodrom (döküntüden 1-2 gün önce): Halsizlik, düşük ateş, baş ağrısı, miyalji (yetişkinlerde belirgin; çocuklarda minimal). Döküntü: Yüz/saçlı deri/gövdeden başlar (sentripetal dağılım), ekstremitelere yayılır. Dört evre: makül → papül → vezikül ("gül yaprağı üzerinde çiğ damlası") → kabuk. Her 1-2 günde yeni ataklar, 3-5 gün → tüm evrelerde eşzamanlı lezyonlar (patognomonik). İmmünkompetan çocuklarda 250-500 lezyon. Ateş 38-39°C. Kaşıntı genellikle yoğun. Mukozal tutulum (oral, konjunktival, genital) %20-30.
Belirtileri bilmek, hızlı müdahale için ilk adımdır.
Kuluçka (10-21 gün, tipik 14-16 gün): Primer viremi (G4-6) → sekonder viremi (G10-14) → deri. Döküntüden ~1-2 gün öncesinden tüm lezyonlar kabuklanana kadar bulaşıcı. G0 (döküntü başlangıcı): Yüz/saçlı deri → gövde. G1-4: Her 12-24 saatte yeni ataklar, yoğun kaşıntı, ateş pik. G5-7: Yeni lezyon oluşumu durur, kabuklanma → bulaşıcılık sona erer. G7-14: Kabuklar düşer, iyileşme. Latans (ömür boyu): VZV duyusal ganglionlarda kalıcı latans → ileri yaşlarda zona reaktivasyonu.
Bu hastalık nasıl teşhis edilir
Klinik tanı: Jeneralize veziküler döküntü + tüm evrelerde eşzamanlı lezyonlar + sentripetal dağılım. Aşı çağında: Atipik "breakthrough" varisela (<50 lezyon, makülopapüler). VZV PCR — altın standart; duyarlılık >%95; vahşi tip vs aşı suşunu (Oka) ayırt eder. Numuneler: vezikül sıvısı, kazıntılar, kabuklar, tükürük, kan, BOS. Seroloji (VZV IgG) — akut tanıdan ziyade bağışıklık değerlendirmesi için; IgM güvenilir değil.
Mevcut tedavi yöntemleri
Semptomatik tedavi (immünkompetan çocuk): Parasetamol (aspirin KONTRENDIKE — Reye sendromu; NSAİD'ler tartışmalı), kalamin losyon, yulaf ezmeli banyolar, oral antihistaminikler, tırnakları kısa tutun. Asiklovir: Adölesanlar ≥13, yetişkinler, gebeler, immünosüpresifler için önerilir. Oral: yetişkinlerde 800 mg 5×/gün × 7 gün — döküntüden 24 saat içinde başlanmalı. IV: 10 mg/kg/8 saat × 7-10 gün (ağır hastalık, pnömoni, ensefalit). Maruziyet sonrası profilaksi: Varisela aşısı 3-5 gün içinde; VariZIG 10 gün içinde yüksek riskli kişiler için.
Çoğu vaka erken teşhisle etkili bir şekilde tedavi edilir.
Kendinizi nasıl korursunuz
Varisela aşısı — temel önlem. Varivax (atenüe Oka suşu): 2 doz (12-15 ay + 4-6 yaş). 2 doz: ~%90 etkinlik (herhangi varisela), >%98 (ağır hastalık). MMRV (ProQuad): KKK + varisela kombinasyonu. Yakalama aşılaması bağışık olmayan adölesanlar/yetişkinler için: ≥4 hafta arayla 2 doz. Kontrendikasyonlar: Gebelik (aşıdan sonra 1 ay bekleyin), ağır immünosüpresyon. CD4 ≥200 HIV'li bireylerde aşılanabilir. Maruziyet sonrası profilaksi: Aşı 3-5 gün içinde; VariZIG 10 gün içinde (immünosüpresifler, gebeler, yenidoğanlar). İzolasyon: Sağlık ortamlarında havayolu + temas önlemleri.
Hazırlık en iyi korunmadır.
Epidemiyoloji iklim kuşağına göre değişir. Tropikal/subtropikal bölgeler: Edinim yaşı daha geç → yetişkin duyarlılık %20-50 (ılıman bölgelerde <%5). Seyahat öncesi: Varisela bağışıklığını doğrulayın (2 doz aşı, IgG serolojisi, belgelenmiş hastalık öyküsü). Bağışık olmayan gezginler: yolculuktan ≥4 hafta önce aşılama. Gebe kadınlar: Bağışık değilse aşılanma KONTRENDİKE; varisela/zona temasından kaçının; VariZIG erişilebilirliğini bilin. Gemi/grup seyahati: Yüksek salgın riski (R₀ 10-12). Asiklovir uluslararası alanda yaygın olarak mevcuttur.
İstatistikler ve coğrafi veriler
Aşı öncesi (ılıman): Neredeyse evrensel çocukluk enfeksiyonu, ABD'de ~4 milyon vaka/yıl, pik 5-9 yaş, >%95 yetişkin seropozitiflik, Mart-Mayıs mevsimselliği. Aşı sonrası (ABD): 1995'ten (1 doz) ve 2006'dan (2 doz) bu yana insidans, hospitalizasyon ve ölümlerde >%90 azalma. Tropikal bölgeler: Edinim yaşı daha geç, 15 yaşında seroprevalans daha düşük (%50-70), yüksek yetişkin duyarlılık. ~40 ülke varisela aşısını programına almış. DSÖ yalnızca ≥%80 kapsama sürdürülebilirse aşılamayı önerir. Zona: İnsidans 3-5/1.000 kişi-yıl, ≥80 yaşta 10-12/1.000.
En çok risk altında olan kimler
Enfeksiyon riski: Bağışıklık eksikliği (aşı veya geçirilmiş hastalık yok), yakın temas (ev içi sekonder atak hızı >%90), kapalı ortam (okul, kreş, kışla), tropikal bölge yerleşimi. Ağır hastalık riski: Adölesanlar/yetişkinler (pnömoni riski ×25, VÖO ×30), gebelik (pnömoni şiddeti artmış, konjenital varisela %0,4-2, neonatal varisela VÖO %30), T-hücre immünosüpresyonu (HIV CD4 <200, lösemi — mortalite %7-10), yenidoğan, egzema (eczema varicellosum), aspirin/salisilat kullanımı (Reye sendromu).
Olası komplikasyonlar
Bakteriyel deri süperenfeksiyonu — en sık komplikasyon (~%5); S. aureus ve A grubu streptokok → impetigo, selülit, nadir olarak nekrotizan fasiit (ağır, geniş cerrahi debridman gerekebilir). Varisela pnömonisi — yetişkinlerde en sık ciddi komplikasyon (~1/400); G3-5, bilateral infiltratlar; tedavisiz mortalite %10-30, IV asiklovir ile ~%6. Nörolojik: Serebellar ataksi (~1/4.000 çocuk, >%90 tam düzelme), ensefalit (~1/33.000-50.000, mortalite %5-10), VZV vaskülopatisi (inme), Reye sendromu. Hematolojik: Trombositopeni, hemorajik varisela. Konjenital/perinatal: Konjenital varisela sendromu, neonatal varisela (VÖO %30).
Beklenen sonuçlar ve iyileşme
İmmünkompetan çocuklar: Mükemmel; aşı öncesi VÖO ~1/100.000. Komplikasyonlar %2-6, çoğunlukla bakteriyel deri süperenfeksiyonu. Adölesanlar/yetişkinler: VÖO ~30/100.000 (çocuklara göre ×30); varisela pnömonisi ~1/400 yetişkin (mortalite tedavisiz %10-30). Gebeler: Pnömoni daha ağır (asiklovir ile ~%10'a düşürüldü). Konjenital varisela %0,4-2. Neonatal varisela: VÖO %30'a kadar. İmmünosüpresifler: Antiviral öncesi mortalite %7-10, erken IV asiklovir ile ~%1. Zona: Yaşam boyu %10-30; postherpetik nevralji %10-20.
Bu hastalık aşıyla önlenebilir. Etkili koruma mevcuttur.
Seyahatinizden önce önerilen aşı takvimi hakkında bir seyahat sağlığı uzmanıyla konuşun.
Aşı kliniği bul →Bu sayfadaki içerik yalnızca bilgilendirme ve eğitim amaçlıdır. Tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi önerisi niteliği taşımaz. Sağlık sorunlarınız varsa nitelikli bir sağlık uzmanına başvurun. Medova bir tıbbi hizmet sağlayıcısı değildir.
Tam kullanım koşullarıHangi aşıya ihtiyacınız olduğunu biliyor musunuz? Harika. Emin değil misiniz? Sadece gideceğiniz yeri söyleyin — uygun aşıları ve bir klinik bulalım. Ücretsiz, zorunluluk yok.