Chanjo ya chikungunya (Ixchiq, Valneva) ni chanjo hai iliyodhoofishwa iliyoidhinishwa na FDA mwaka 2023 kwa watu wazima wenye umri ≥18 wenye hatari ya kuambukizwa. Hii ni chanjo ya kwanza ya chikungunya iliyoidhinishwa duniani. Chikungunya ni ugonjwa wa virusi unaoenezwa na mbu wa aina ya Aedes aegypti na Aedes albopictus — mbu hawa hawa wanaoenza dengue. Ugonjwa huu unajulikana kwa maumivu makali ya viungo ambayo yanaweza kudumu miezi au miaka. Katika Afrika Mashariki, chikungunya ni ugonjwa
Chanjo ya chikungunya (Ixchiq, Valneva) ni chanjo hai iliyodhoofishwa iliyoidhinishwa na FDA mwaka 2023 kwa watu wazima wenye umri ≥18 wenye hatari ya kuambukizwa. Hii ni chanjo ya kwanza ya chikungunya iliyoidhinishwa duniani.
Chikungunya ni ugonjwa wa virusi unaoenezwa na mbu wa aina ya Aedes aegypti na Aedes albopictus — mbu hawa hawa wanaoenza dengue. Ugonjwa huu unajulikana kwa maumivu makali ya viungo ambayo yanaweza kudumu miezi au miaka.
Katika Afrika Mashariki, chikungunya ni ugonjwa unaojulikana — milipuko imeshuhudiwa katika Tanzania (2004, 2018), Kenya (Mombasa 2004, Lamu 2016), na nchi za Bahari ya Hindi. Virusi vya chikungunya vilitambuliwa kwa mara ya kwanza Tanzania mwaka 1952.
Ixchiq (Valneva):
Watu wazima ≥18 wenye hatari ya kuambukizwa chikungunya
Wasafiri wanaokwenda maeneo yenye milipuko hai
Wakazi wa maeneo yenye hatari katika Afrika Mashariki, Asia Kusini, na visiwa vya Bahari ya Hindi
Chanjo bado haijajumuishwa katika EPI yoyote ya Afrika Mashariki — inapatikana tu katika sekta ya kibinafsi/safari
Kizuizi kamili:
Mzio mkubwa kwa kiungo chochote cha chanjo
Upungufu mkubwa wa kinga (chanjo hai)
Ujauzito (chanjo hai)
Kizuizi cha muda:
Si kizuizi:
Athari za kawaida:
Maumivu ya kichwa — 30-35%
Uchovu — 25-30%
Maumivu ya misuli — 20-25%
Maumivu ya viungo — 15-20% (kinafanana na dalili za ugonjwa)
Homa — 10-15%
Kichefuchefu — 5-10%
Tahadhari:
Baadhi ya watu wanaweza kupata dalili zinazofanana na chikungunya nyepesi baada ya chanjo — siku 1-5
Dalili hizi ni za muda mfupi na zinapona peke yake
Ratiba:
Dozi moja ya 0.5 ml kwa sindano ya misuli (IM)
Umri: ≥18 miaka
Muda kabla ya safari: angalau siku 14
Nyongeza:
Ufanisi:
Ubadilishaji wa serolojia kwa 98.9% ya waliopewa chanjo baada ya siku 28
Ufanisi wa kliniki: haujapimwa katika majaribio makubwa ya ufanisi (efficacy trial) — imeidhinishwa kwa msingi wa kingamwili (immunobridging)
Data ya muda mrefu:
Muhimu kwa Afrika Mashariki:
Chikungunya inaweza kusababisha maumivu ya viungo ya muda mrefu (miezi-miaka) — chanjo inaweza kupunguza mzigo huu
Tafiti zaidi zinahitajika katika mazingira ya Afrika
Data ni finyu:
Hakuna data ya kutosha kuhusu kutolewa pamoja na chanjo nyingine
Tahadhari ya kawaida ya chanjo hai inatumika — tenganisha na chanjo nyingine hai kwa ≥wiki 4
Dawa:
Hatua za kuzuia mbu (muhimu zaidi):
Tumia DEET au icaridin — mbu wa Aedes wanama mchana
Ondoa maji yaliyotuama — kuzuia kuzaliana kwa mbu
Vaa nguo ndefu
Upatikanaji:
Chanjo ni mpya — bado haipatikani kwa urahisi katika Afrika Mashariki
Bei: ~USD 150-300 katika nchi za Magharibi
| Kipimo | Chapa | Siku tangu iliyotangulia | Kipindi cha umri |
|---|---|---|---|
| Kipimo 1 | Ixchiq | — | 18 miaka+ |
Unajua chanjo unayohitaji? Vizuri. Hujui? Tuambie tu unaenda wapi — tutapata chanjo zinazofaa na kliniki. Bure, bila masharti.
Maudhui katika ukurasa huu ni kwa madhumuni ya habari na elimu pekee. Hayaundi ushauri wa kitabibu, utambuzi, au mapendekezo ya matibabu. Ikiwa una wasiwasi wa kiafya, wasiliana na mtaalamu wa afya aliyeidhinishwa. Medova si mtoa huduma za matibabu.
Masharti kamili ya matumizi