Chanjo za Usafiri

Chanjo ya Chikungunya

Chanjo ya chikungunya (Ixchiq, Valneva) ni chanjo hai iliyodhoofishwa iliyoidhinishwa na FDA mwaka 2023 kwa watu wazima wenye umri ≥18 wenye hatari ya kuambukizwa. Hii ni chanjo ya kwanza ya chikungunya iliyoidhinishwa duniani. Chikungunya ni ugonjwa wa virusi unaoenezwa na mbu wa aina ya Aedes aegypti na Aedes albopictus — mbu hawa hawa wanaoenza dengue. Ugonjwa huu unajulikana kwa maumivu makali ya viungo ambayo yanaweza kudumu miezi au miaka. Katika Afrika Mashariki, chikungunya ni ugonjwa

Chanjo ya Ebola (rVSV-ZEBOV)

Chanjo hai iliyodhoofishwa inayolinda dhidi ya ugonjwa wa virusi vya Ebola, homa kali ya kutokwa na damu inayoambukizwa kupitia kugusana na maji ya mwili ya mtu aliyeambukizwa. Hutumika wakati wa milipuko katika Afrika ya Magharibi na Kati.

Chanjo ya Hepatitisi A

Maambukizi ya ini yanayosababishwa na virusi vya hepatitisi A, yanayoambukizwa kupitia chakula na maji yaliyochafuliwa. Dozi mbili za chanjo hutoa ulinzi wa muda mrefu.

Chanjo ya Hepatitisi B

Maambukizi makali ya ini yanayosababishwa na virusi vya hepatitisi B, yanayoambukizwa kupitia damu na maji ya mwili. Yanaweza kusababisha hepatitisi sugu, cirrhosis, na saratani ya ini.

Chanjo ya Homa ya Njano

Chanjo ya homa ya manjano ni chanjo hai iliyodhoofishwa inayotokana na aina ya 17D ya virusi vya homa ya manjano, iliyotengenezwa kwa mara ya kwanza mwaka 1937 na Max Theiler (Tuzo ya Nobel 1951). Chanjo hii inazalishwa kwa kupandikiza virusi katika mayai ya kuku yaliyorutubishwa, na aina kuu mbili za uzalishaji zinatumika: 17DD (inayozalishwa na Bio-Manguinhos nchini Brazili) na 17D-204 (inayozalishwa na Sanofi Pasteur na wazalishaji wengine). Homa ya manjano ni ugonjwa hatari unaosababishwa n

Chanjo ya Homa ya Q

Inalinda dhidi ya homa ya Q inayosababishwa na bakteria Coxiella burnetii, inayoambukizwa kupitia kuvuta hewa yenye erosoli kutoka kwa wanyama walioambukizwa hasa ng'ombe, kondoo, na mbuzi.

Chanjo ya Homa ya Ubongo Inayoenezwa na Kupe

Inalinda dhidi ya homa ya ubongo inayoenezwa na kupe, maambukizi ya virusi yanayoenezwa kwa kuumwa na kupe katika maeneo ya misitu ya Ulaya ya Kati na Kaskazini, Urusi, na Asia ya Mashariki.

Chanjo ya HPV (Virusi vya Papiloma ya Binadamu)

Inalinda dhidi ya aina za HPV zinazosababisha saratani ya shingo ya kizazi, saratani nyingine, na viwele vya sehemu za siri. Chanjo ya aina tisa inashughulikia aina 9 za virusi.

Chanjo ya Kichaa cha Mbwa

Ugonjwa hatari wa virusi unaoenezwa kwa kuumwa na wanyama, hasa mbwa, popo, na wanyama pori. Chanjo ya kuzuia hutoa ulinzi kabla ya kugusana.

Chanjo ya Meningokokasi B

Inalinda dhidi ya maambukizi ya meningokokasi ya serogroup B, yanayosababisha homa ya uti wa ubongo na sumu ya damu. Chanjo huchochea kinga dhidi ya protini za utando wa nje wa bakteria.

Chanjo ya Mpox

Chanjo ya mpox (MVA-BN, jina la kibiashara Jynneos/Imvanex/Imvamune, Bavarian Nordic) ni chanjo hai isiyojirudia (non-replicating) inayotokana na Modified Vaccinia Ankara virus. Chanjo hii iliyoidhinishwa awali kwa ndui (smallpox) imethibitishwa pia kutoa kinga dhidi ya mpox (zamani monkeypox). Mpox ni ugonjwa wa virusi unaosababishwa na Monkeypox virus (MPXV), wa jenasi Orthopoxvirus. Kuna clade mbili: Clade I (ya Afrika ya Kati — hatari zaidi) na Clade II (ya Afrika Magharibi — ndio iliyosaba

Chanjo ya Ndui

Inalinda dhidi ya ndui inayosababishwa na virusi vya Variola. Ugonjwa huu ulitokomezwa duniani kote mwaka 1980, lakini chanjo inahifadhiwa kwa maandalizi ya bioterrorism.

Chanjo ya Nimonia (PCV13)

Inalinda dhidi ya aina 13 za bakteria ya nimonia zinazosababisha nimonia, homa ya uti wa ubongo, na maambukizi ya damu.

Chanjo ya Nimonia (PPSV23)

Inalinda dhidi ya aina 23 za bakteria ya nimonia; inapendekezwa kwa wazee na watu wenye magonjwa sugu.

Chanjo ya Pamoja ya Homa ya Ini A+B

Chanjo mchanganyiko ya homa ya ini A na B (Twinrix, GSK) ni chanjo isiyohai inayotoa kinga dhidi ya magonjwa yote mawili — homa ya ini A (HAV) na homa ya ini B (HBV) — katika sindano moja. Chanjo hii inajumuisha virusi vya HAV vilivyouawa na protini ya HBsAg ya recombinant. Twinrix ni chaguo rahisi na cha gharama nafuu kwa watu wanaohitaji kinga dhidi ya magonjwa yote mawili, badala ya kupokea chanjo mbili tofauti. Ni muhimu hasa kwa wasafiri wanaohitaji kinga ya haraka. Katika Afrika Masharik

Chanjo ya Pepopunda na Difteria (Td)

Chanjo ya kuimarisha kinga kwa watu wazima dhidi ya pepopunda na difteria. Hutolewa kama dozi ya kuimarisha ya mara kwa mara au baada ya majeraha.

Chanjo ya Pepopunda, Difteria, na Kifaduro (Tdap)

Chanjo ya kuimarisha kinga kwa vijana na watu wazima dhidi ya pepopunda, difteria, na kifaduro. Ina dozi zilizopunguzwa za vipengele vya difteria na kifaduro.

Chanjo ya Polio ya Kumeza (OPV)

Chanjo ya Polio ya Mdomo (OPV — Oral Poliovirus Vaccine) ni chanjo hai iliyodhoofishwa inayotolewa kwa mdomo kwa njia ya matone. OPV ilitengenezwa na Albert Sabin miaka ya 1960 na imekuwa muhimu sana katika jitihada za kutokomeza polio duniani. Aina kuu zinazotumika ni bOPV (bivalent — aina 1 na 3) na nOPV2 (novel OPV type 2). OPV ni chanjo kuu inayotumiwa katika mpango wa EPI wa Afrika Mashariki na nchi nyingi za kipato cha chini. Faida kuu ya OPV ni kutoa kinga ya ndani ya utumbo (mucosal imm

Chanjo ya Rotavirusi

Inazuia kuhara kali na kutapika kunakosababishwa na maambukizi ya rotavirusi kwa watoto wachanga na wadogo. Hutolewa kwa njia ya mdomo.

Chanjo ya RSV (Virusi vya Kupumua vya Syncytial)

Inalinda dhidi ya virusi vya RSV vinavyosababisha magonjwa makali ya kupumua, hasa kwa watoto wachanga na wazee. Ni sababu kuu ya bronkiolitis kwa watoto.

Chanjo ya Rubella

Inalinda dhidi ya rubella (surua ya Kijerumani), maambukizi ya virusi ambayo kwa kawaida ni myepesi lakini hatari sana wakati wa ujauzito, yakisababisha dalili za rubella ya kuzaliwa.

Chanjo ya Zika

Chanjo ya majaribio dhidi ya virusi vya Zika vinavyoenezwa na mbu. Maambukizi kwa wajawazito husababisha microcephaly na kasoro nyingine za neva kwa fetasi. Hakuna chanjo iliyoidhinishwa kwa sasa.

Chikunguña cha watoto

COVID-19

Chanjo ya COVID-19 ya mRNA ni teknolojia mpya ya chanjo inayotumia RNA ya mjumbe (messenger RNA) kusababisha seli za mwili kuzalisha protini ya spike ya SARS-CoV-2, na hivyo kuchochea mwitikio wa kinga. Chanjo kuu mbili za mRNA ni Comirnaty (Pfizer-BioNTech) na Spikevax (Moderna). Teknolojia ya mRNA iliendelezwa kwa haraka wakati wa janga la COVID-19 (2020-2023) na imekuwa mojawapo ya maendeleo muhimu zaidi ya dawa katika karne ya 21. Chanjo hizi ziliidhinishwa kwa matumizi ya dharura mwishoni

Dengue

Haemophilus influenzae aina ya b

Kibofu, Kikohozi, Rubella

Chanjo ya MMR ni chanjo hai iliyodhoofishwa inayotoa kinga dhidi ya magonjwa matatu: Surua (Measles), Mabusha (Mumps), na Rubella (German Measles). Chanjo hii inajumuisha virusi hai vilivyodhoofishwa vya magonjwa yote matatu katika sindano moja. Aina kuu ni M-M-R II (Merck) na Priorix (GSK). Surua ni mojawapo ya magonjwa ya kuambukiza zaidi duniani na bado ni sababu kuu ya vifo vya watoto vinavyoweza kuzuiwa kwa chanjo katika Afrika Mashariki. WHO AFRO inafanya kazi ya kuondoa surua na rubella

Kifua cha kikohozi

Kifua cha mtoto

Kifua cha ng’ombe

Kifua kikuu

Kifua Kikuu

Kolera

Leptospirosis

Mafua

Malaria

Malengelenge (HSV)

Masikiti

Meningokok

Chanjo ya meningococcal ACWY ni chanjo ya conjugate inayotoa kinga dhidi ya vikundi vinne vya bakteria Neisseria meningitidis (serogroups A, C, W, na Y). Aina kuu za chanjo ni Menactra (Sanofi Pasteur), Menveo (GSK), na MenQuadfi (Sanofi Pasteur). Ugonjwa wa meningococcal (uti wa uti wa ubongo — meningitis na septicaemia) ni tatizo kubwa la afya ya umma katika Afrika, hasa katika "ukanda wa meningitis" (meningitis belt) unaoenea kutoka Senegal hadi Ethiopia. Ingawa Afrika Mashariki si sehemu ku

Polio (IPV)

Chanjo ya Polio ya Sindano (IPV — Inactivated Poliovirus Vaccine) ni chanjo isiyohai inayotokana na aina tatu za poliovirus (aina ya 1, 2, na 3) zilizouawa kwa formalin. IPV ilitengenezwa kwa mara ya kwanza na Jonas Salk mwaka 1955. Aina kuu inayotumiwa ni IPOL (Sanofi Pasteur) na IPV katika chanjo mchanganyiko (pentavalent, hexavalent). Polio (poliomyelitis) ni ugonjwa wa virusi unaosababisha kupooza kwa kudumu na vifo. Dunia iko karibu kuutokomeza kabisa — mwaka 2023, visa 12 tu vya polioviru

Shingles (Herpes Zoster)

Tauni

Typhoid

Chanjo ya typhoid ya sindano ni chanjo ya polysaccharide (Vi capsular polysaccharide) isiyohai inayotoa kinga dhidi ya ugonjwa wa homa ya matumbo (typhoid fever) unaosababishwa na bakteria Salmonella enterica serovar Typhi. Aina kuu ya chanjo inayotumiwa ni Typhim Vi (Sanofi Pasteur). Chanjo mpya ya Vi-conjugate (Typbar-TCV ya Bharat Biotech) pia imepatikana na imeidhinishwa na WHO mwaka 2017. Homa ya matumbo ni tatizo kubwa la afya ya umma katika nchi za Afrika Mashariki. Tanzania, Kenya, na U

Ugonjwa wa Lyme

Uvimbe wa ubongo wa Kijapani

Chanjo ya homa ya ubongo ya Kijapani (JE) ni chanjo inayotoa kinga dhidi ya virusi vya homa ya ubongo ya Kijapani (Japanese Encephalitis virus, JEV) kutoka jenasi Flavivirus. Aina kuu za chanjo zinazotumika ni Ixiaro (Valneva, chanjo isiyohai ya seli za Vero) kwa wasafiri na SA 14-14-2 (chanjo hai iliyodhoofishwa, Chengdu Institute) inayotumiwa katika EPI ya nchi za Asia. Homa ya ubongo ya Kijapani ni ugonjwa unaoenezwa na mbu wa aina ya Culex, hasa katika maeneo ya mashamba ya mpunga na maeneo

Virusi ya Adeno Aina 4 na 7