Chanjo ya Polio ya Kumeza (OPV)

Mpango wa EPI (Afrika Mashariki):

• Tanzania: OPV-0 (kuzaliwa) + bOPV kwa wiki 6, 10, 14 + IPV kwa wiki 14

• Kenya: ratiba sawa na Tanzania

• Uganda: ratiba sawa

• Chanjo inatolewa bure kupitia EPI — UNICEF na Gavi zinasaidia ununuzi

Kampeni za Siku za Kitaifa za Chanjo (NID):

• Kampeni za OPV za nyongeza kwa watoto chini ya miaka 5 — mara 1-2 kwa mwaka

• Lengo: kufikia watoto walioachwa na kuongeza kinga ya kundi

nOPV2 (kampeni za dharura):

• Inatumika katika kampeni za jibu la milipuko ya cVDPV2

• Nchi kadhaa za Afrika zimefanya kampeni za nOPV2

Vikundi maalum:

• OPV ni KIZUIZI kwa watu wenye upungufu mkubwa wa kinga — IPV ndiyo chaguo

• Watoto wa mama wanaoishi na VVU wasiothibitishwa kuwa na maambukizi: OPV inaweza kutolewa

Kizuizi kamili:

• SCID (Severe Combined Immunodeficiency) — hatari kubwa ya VAPP

• Upungufu mkubwa wa kinga mwilini unaojulikana

• Mzio mkubwa kwa kiungo chochote (pamoja na neomycin, streptomycin, polymyxin B)

Kizuizi cha muda:

• Kuhara kali au kutapika — OPV inaweza kutoshikana katika utumbo; ahirisha na toa baadaye

• Ugonjwa mkali

Si kizuizi:

• VVU wasio na dalili — OPV inaweza kutolewa kulingana na WHO

• Kunyonyesha — salama; hakuna sababu ya kuahirisha

• Ujauzito — ingawa IPV inapendekezwa, OPV si kizuizi kamili wakati wa kampeni

Athari za kawaida:

• OPV ni mojawapo ya chanjo salama zaidi — athari ni nadra sana

• Kuhara nyepesi — nadra

• Homa nyepesi — nadra

Athari za kuzingatia:

• VAPP (Vaccine-Associated Paralytic Poliomyelitis): ~2-4 kwa dozi milioni 1 ya dozi ya kwanza. Ni nadra sana lakini ni athari kubwa — mojawapo ya sababu za kubadili kwenda IPV

• cVDPV: virusi vya chanjo vinaweza kubadilika na kusababisha milipuko katika maeneo yenye kiwango cha chini cha kinga — cVDPV2 ni tatizo kubwa barani Afrika

nOPV2:

• Imetengenezwa kupunguza hatari ya cVDPV2 — aina mpya ya kijeni thabiti zaidi

• Usalama mzuri katika majaribio na matumizi ya kweli

Ratiba ya EPI (Afrika Mashariki):

• OPV-0: matone 2 ya mdomo mara baada ya kuzaliwa (au ziara ya kwanza)

• bOPV: matone 2 kwa wiki 6, 10, na 14 (pamoja na IPV kwa wiki 14)

Njia ya kutoa:

• Matone 2 moja kwa moja kwenye mdomo wa mtoto

• Ni rahisi sana — hakuna sindano inahitajika

• Ikiwa mtoto atatapika ndani ya dakika 10-15: rudia dozi

Kampeni za NID:

• Matone 2 ya bOPV kwa watoto wote chini ya miaka 5

• Kampeni za nyumba kwa nyumba — zinafika watoto katika maeneo ya mbali

nOPV2:

• Matone 2 ya mdomo kwa kampeni za dharura za cVDPV2

• Inapatikana kupitia WHO/UNICEF tu kwa matumizi ya dharura

Gharama:

• ~USD 0.15 kwa dozi ya bOPV (nafuu sana)

• Gavi na UNICEF zinasaidia ununuzi kwa nchi za kipato cha chini

Ufanisi wa OPV:

• Ubadilishaji wa serolojia kwa >95% dhidi ya aina zote 3 baada ya kozi kamili (dozi 3+)

• Kinga ya mucosal (utumbo): bora kuliko IPV — muhimu kwa kuzuia usambazaji

• Kinga ya humoral: nzuri lakini kidogo dhaifu kuliko IPV kwa dozi moja

OPV vs IPV:

• OPV: kinga bora ya mucosal, nafuu, rahisi kutoa — lakini hatari ya VAPP/cVDPV

• IPV: kinga bora ya humoral, hakuna hatari ya VAPP — lakini gharama zaidi na inahitaji sindano

• Mpango wa sasa wa WHO: OPV + IPV kwa kinga kamili

Athari ya OPV katika kutokomeza polio:

• OPV imekuwa muhimu sana katika kupunguza visa vya polio kwa >99.9% tangu 1988

• Afrika ilitangazwa kuwa huru na poliovirus ya porini mwaka 2020 (WHO AFRO)

• OPV imezuia kupooza kwa watoto milioni 18+ tangu 2000

nOPV2:

• Ufanisi sawa na mOPV2 katika kuzalisha kinga

• Thabiti zaidi kijeni — hatari ndogo ya kubadilika na kusababisha cVDPV2

• Imetumiwa katika kampeni 30+ katika nchi za Afrika tangu 2021

Chanjo nyingine za EPI:

• OPV inaweza kutolewa pamoja na chanjo nyingine zote za EPI (pentavalent, PCV, rotavirus, BCG, IPV)

• Hakuna mwingiliano wa kliniki unaojulikana

Chanjo ya rotavirus:

• Data ya awali ilionyesha mwingiliano mdogo — lakini WHO inapendekeza kutolewa pamoja

Chanjo nyingine za mdomo:

• WHO inapendekeza OPV inaweza kutolewa pamoja na chanjo nyingine za mdomo — ingawa baadhi ya miongozo ya zamani ilishauri kutenganisha

Pregnancy: OPV (live attenuated) is generally not recommended during pregnancy in countries using IPV. However, the WHO states that OPV may be given to pregnant women during polio outbreaks or when traveling to endemic/epidemic areas, as the risk of polio disease outweighs theoretical vaccine risks. Decades of OPV use have not demonstrated adverse effects on the fetus. In endemic countries, OPV is part of routine supplementary immunization activities and is given regardless of pregnancy status.

Breastfeeding: OPV is compatible with breastfeeding. While maternal antibodies in breast milk may slightly reduce the infant's immune response to OPV, this effect is not considered clinically significant. The WHO recommends administering OPV to infants regardless of breastfeeding status. Breastfeeding women can receive OPV if indicated (e.g., during outbreak response campaigns). No interruption of breastfeeding is necessary for either the mother or the infant receiving OPV.

Pediatric use: OPV is a mainstay of the Global Polio Eradication Initiative. The WHO recommends a birth dose of OPV followed by doses at 6, 10, and 14 weeks, often with at least one dose of IPV. OPV provides both individual protection and community immunity through secondary spread of vaccine virus. The risk of vaccine-associated paralytic poliomyelitis (VAPP) is approximately 1 per 2.7 million first doses. Countries that have eliminated wild poliovirus have switched to IPV-only schedules. Novel OPV type 2 (nOPV2) has been developed with reduced risk of genetic reversion.

Older adults (≥65 years): OPV is not routinely used in older adults in countries using IPV. If an unvaccinated older adult is traveling to a polio-endemic area, IPV is the preferred vaccine. Adults who completed a primary series may receive a single lifetime IPV booster before travel. OPV should be avoided in immunocompromised elderly individuals due to the risk of vaccine-associated paralytic poliomyelitis (VAPP), which is higher in immunodeficient persons.

Usambazaji wa virusi vya chanjo:

• Virusi vya OPV vinatolewa katika kinyesi kwa wiki 4-6 baada ya chanjo

• Hatari ndogo kwa watu wa familia wenye upungufu mkubwa wa kinga — fikiria IPV badala yake

• Osha mikono vizuri baada ya kubadilisha diapers za mtoto aliyepewa OPV

Mlolongo wa baridi:

• OPV inapaswa kuhifadhiwa kwa +2°C hadi +8°C (bOPV) au -20°C (hifadhi ya muda mrefu)

• OPV ina Vaccine Vial Monitor (VVM) — mabadiliko ya rangi yanaonyesha kama chanjo imeharibiwa na joto

Mpito wa OPV → IPV:

• WHO inalenga kubadili kabisa kutoka OPV kwenda IPV baada ya utokomezaji kamili

• Changamoto: gharama ya IPV ni kubwa zaidi na inahitaji sindano

• Mpito utafanyika kwa hatua — bOPV itaondolewa baada ya utokomezaji wa aina ya 1 na 3