Muhtasari
Maambukizi ya kawaida ya virusi yanayosababisha magonjwa ya kupumua, uvimbe wa jicho na kuhara. Ubashiri bora kwa watu wenye afya.
Muhtasari
Maambukizi ya adenovirusi ni magonjwa ya kawaida ya virusi yanayosababishwa na zaidi ya aina 50 za adenovirusi. Husababisha hali mbalimbali ikiwa ni pamoja na maambukizi ya njia za hewa, kiwambo cha jicho (jicho la waridi), homa ya tumbo na matumbo, na maambukizi ya njia za mkojo. Chanjo inapatikana kwa wanajeshi (aina 4 na 7).
Muhtasari
Adenovirusi ni virusi vya DNA zisizo na bahasha zenye zaidi ya aina 50 zinazotambuliwa ambazo kwa kawaida husababisha maambukizi madogo yanayojipunguza yenyewe, hasa kwa watoto. Aina tofauti zina mwelekeo kwa tishu tofauti, na kusababisha picha za kliniki mbalimbali.
Aina fulani husababisha keratokonjunktivitisi ya mlipuko (maambukizi makubwa ya jicho) na homa ya koromeo-konjunktivali (konjunktivitisi ya mabwawa ya kuogelea). Aina 4 na 7 husababisha milipuko ya ugonjwa mkali wa njia za hewa miongoni mwa wanajeshi wapya, ambao chanjo hai ya kumeza inapatikana. Adenovirusi zina upinzani mkubwa dhidi ya viuatilifu vingi vya kawaida.
Ishara za dharura
-
dalili za upungufu wa maji kwa watoto wadogo wenye homa ya tumbo na matumbo (kinywa kavu, kupungua kwa mkojo, uchovu)
-
maumivu makali ya jicho au mabadiliko ya ghafla ya uoni
-
shida ya kupumua (hasa wasiwasi kwa wagonjwa wenye kinga dhaifu)
-
homa kali inayoendelea kwa watu wenye kinga dhaifu
-
damu katika mkojo pamoja na ugumu wa kukojoa
Dalili za kina
Dalili na ishara za kawaida zaidi
Dalili hutofautiana kulingana na aina ya adenovirusi na eneo la maambukizi.
Njia za hewa (aina 1–7): Homa, kikohozi, koo kuuma, mafua. Inaweza kuendelea hadi bronkiti au nimonia.
Homa ya koromeo-konjunktivali (aina 3, 7): Homa, koo kuuma, na kiwambo cha jicho — mara nyingi huhusishwa na mabwawa ya kuogelea.
Keratokonjunktivitisi ya mlipuko (aina 8, 19, 37): Maumivu makali ya jicho, machozi, usikivu wa mwanga, uoni hafifu.
Homa ya tumbo na matumbo (aina 40, 41): Kuhara kwa maji, kutapika, homa.
Kibofu cha mkojo chenye kutoka damu (aina 11, 21): Damu katika mkojo, kukojoa kwa maumivu.
Kujua dalili ni hatua ya kwanza kwa mwitikio wa haraka.
Mwenendo wa ugonjwa
Kipindi cha kuatamia ni siku 2–14 kutegemea aina ya adenovirusi na eneo la maambukizi. Ugonjwa wa njia za hewa kwa kawaida hudumu siku 3–7. Kiwambo cha jicho kinaweza kudumu wiki 1–4. Homa ya tumbo na matumbo hudumu siku 5–12. Kutolewa kwa virusi kunaweza kuendelea kwa wiki hadi miezi baada ya dalili kupungua, hasa katika kinyesi.
Utambuzi
Jinsi ugonjwa huu unavyotambuliwa
Uchunguzi wa PCR kutoka usiri wa njia za hewa, kinyesi, mkojo, au swab ya konjunktiva ni njia nyeti zaidi. Vipimo vya haraka vya kugundua antijeni vinapatikana kwa aina za adenovirusi za njia za hewa na matumbo. Kultura ya virusi pia hutumika. Serolojia haina manufaa sana kwa utambuzi wa papo hapo. Katika visa vingi, upimaji maalum wa virusi si lazima kwani matibabu ni ya kusaidia bila kujali virusi inayosababisha.
Matibabu
Njia za matibabu zinazopatikana
Maambukizi mengi ya adenovirusi hujipunguza yenyewe na yanahitaji huduma ya kusaidia tu: maji ya kutosha, kupumzika, na dawa za kupunguza homa inavyohitajika. Hakuna dawa ya kuzuia virusi iliyoidhinishwa kwa maambukizi ya kawaida ya adenovirusi. Maambukizi makubwa kwa wagonjwa wenye kinga dhaifu yanaweza kutibiwa na dawa za kuzuia virusi chini ya uongozi wa mtaalamu. Keratokonjunktivitisi ya mlipuko inasimamiwa kwa huduma ya kusaidia ya jicho — machozi bandia na kompresa baridi.
Hali nyingi hutibiwa kwa ufanisi kwa utambuzi wa mapema.
Maelezo ya kuzuia
Jinsi ya kujilinda
-
kunawa mikono mara kwa mara kwa sabuni na maji (adenovirusi zinastahimili viuatilifu vya pombe)
-
kuweka klorini ya kutosha katika mabwawa ya kuogelea
-
kusafisha nyuso kwa dawa za blechi (adenovirusi inastahimili viuatilifu vingi vya kawaida)
-
usafi wa njia za hewa: funika kikohozi, epuka kuwa karibu na watu unapokuwa na dalili
-
chanjo hai ya kumeza ya adenovirusi aina 4 na 7 inapatikana kwa wanajeshi wa Marekani tu wenye umri wa miaka 17–50
Maandalizi ni ulinzi bora zaidi.
Ushauri wa kusafiri
-
adenovirusi si hatari maalum inayohusiana na usafiri
-
fanya usafi mzuri wa mikono, hasa karibu na watoto wadogo
-
epuka kuogelea katika mabwawa yenye klorini isiyotosha au maeneo ya maji ya asili yenye milipuko inayojulikana
-
wanajeshi wanaopelekwa kwenye vituo vya mafunzo wanapaswa kuhakikisha wamepata chanjo ya adenovirusi (aina 4 na 7) ikiwa wanastahili
Ni ya kawaida kiasi gani?
Takwimu na data za kijiografia
Adenovirusi husambaa duniani kote, mwaka mzima, na kilele wakati wa baridi na masika kwa aina za njia za hewa na wakati wa kiangazi kwa kiwambo cha jicho (kinachohusishwa na mabwawa ya kuogelea). Ni ya kawaida katika vituo vya malezi ya watoto, shule, na kambi za kijeshi. Adenovirusi za matumbo (aina 40, 41) ni sababu ya pili ya kawaida ya homa ya tumbo na matumbo ya virusi kwa watoto baada ya rotavirusi.
Sababu za hatari
Nani yuko hatarini zaidi
-
watoto wadogo (vituo vya malezi na shule)
-
wanajeshi wapya (vituo vya mafunzo vilivyojaa)
-
watu wenye kinga dhaifu (upandikizaji wa viungo, VVU, kemotherapi)
-
waogeleaji katika mabwawa yenye klorini isiyotosha
-
wahudumu wa afya wanaogusana na wagonjwa
-
wakazi wa makazi ya pamoja
Maelezo ya matatizo
Matatizo yanayoweza kutokea
Matatizo kwa ujumla ni nadra kwa watu wenye afya. Wagonjwa wenye kinga dhaifu wanaweza kupata ugonjwa uliosambaa, nimonia kali, homa ya ini, na kibofu cha mkojo chenye kutoka damu. Maambukizi ya adenovirusi kwa watoto wachanga yanaweza kusababisha uharibifu mkubwa wa ini. Bronkiolaitisi ya kuziba baada ya maambukizi ni tatizo nadra kwa watoto baada ya nimonia kali ya adenovirusi. Kujikunja kwa utumbo kumeripotiwa kuhusiana na aina za adenovirusi za matumbo.
Kupona na matarajio
Matokeo yanayotarajiwa na kupona
Ubashiri ni bora sana kwa watu wenye kinga imara — maambukizi mengi hupona ndani ya siku 5–10 bila matatizo. Maambukizi ya adenovirusi yanaweza kuwa makubwa au ya kuua kwa wagonjwa wenye kinga dhaifu (wapokea viungo vilivyopandikizwa, watu wenye VVU). Katika makundi ya wanajeshi wapya, nimonia ya adenovirusi inaweza kuwa hatari ikiwa chanjo haijatolewa.