Ta strona jest w trakcie wdrażania podstawowych funkcji i nie jest jeszcze gotowa do użytku przez pacjentów.
Ta strona jest w trakcie wdrażania podstawowych funkcji i nie jest jeszcze gotowa do użytku przez pacjentów.
Tylko do celów informacyjnych — nie stanowi porady medycznej
Jak groźna?
Ryzyko zgonu
Tak
Czy jest szczepionka?
Czas do objawów
Kraje dotknięte
Aktywne ogniska
Szczepienie jest najlepszą ochroną i może być prawnie wymagane przy wjeździe. Zaszczep się w autoryzowanym ośrodku co najmniej 10 dni przed podróżą. Certyfikat jest ważny dożywotnio (poprawka WHO z 2016 roku). Niektóre kraje wymagają dowodu nawet przy tranzycie przez rejony endemiczne.
Ostra wirusowa gorączka krwotoczna przenoszona przez komary Aedes. Jedyna choroba z prawnie wymaganym szczepieniem na mocy IHR 2005. Śmiertelność 20–50% w fazie toksycznej.
Objawy | Częstość | Nasilenie | Początek |
|---|---|---|---|
| Ból pleców | 75% | Umiarkowany | Wczesna faza |
| Bradykardia | 35% | Łagodny | Wczesna faza |
| Dreszcze | 85% | Łagodny | Wczesna faza |
| Gorączka | 95% | Umiarkowany | Wczesna faza |
| Ból głowy | 90% | Umiarkowany | Wczesna faza |
| Bóle mięśniowe | 80% | Umiarkowany | Wczesna faza |
| Zapalenie spojówek | 35% | Łagodny | Wczesna faza |
| Zawroty głowy | 40% | Łagodny | Wczesna faza |
| Zmęczenie | 65% | Łagodny | Wczesna faza |
| Utrata apetytu | 50% | Łagodny | Wczesna faza |
| Nudności | 70% | Łagodny | Wczesna faza |
| Wymioty | 55% | Łagodny | Wczesna faza |
| Ból brzucha | 14% | Ciężki | Szczyt choroby |
| Krwawienie z dziąseł | 11% | Ciężki | Szczyt choroby |
| Krwotok | 10% | Krytyczny | Szczyt choroby |
| Wysoka gorączka | 12% | Krytyczny | Szczyt choroby |
| Żółtaczka | 17% | Ciężki | Szczyt choroby |
| Wybroczyny | 9% | Ciężki | Szczyt choroby |
| Splątanie | 5% | Krytyczny | Szczyt choroby |
| Ciemne zabarwienie moczu | 8% | Ciężki | Szczyt choroby |
| Odwodnienie | 6% | Umiarkowany | Szczyt choroby |
| Niedociśnienie | 4% | Krytyczny | Szczyt choroby |
| Skąpomocz | 7% | Ciężki | Szczyt choroby |
| Drgawki | 3% | Krytyczny | Szczyt choroby |
| Wstrząs | 4% | Krytyczny | Szczyt choroby |
Żółta gorączka to ostra choroba wirusowa przenoszona przez komary, występująca głównie w tropikalnych regionach Afryki i Ameryki Południowej. Choroba może prowadzić do ciężkich powikłań, w tym żółtaczki, krwotoków i niewydolności narządów.
Żółta febra jest wywoływana przez wirusa żółtej febry — jednoniciowy wirus RNA z rodzaju Flavivirus. Przenoszony jest głównie przez komary Aedes aegypti w środowisku miejskim oraz przez różne gatunki komarów leśnych (Haemagogus, Sabethes w Ameryce; Aedes africanus w Afryce) w cyklu sylwatycznym.
Choroba występuje w regionach tropikalnych Afryki (34 kraje) i Ameryki Południowej (13 krajów). Żółta febra jest jedyną chorobą, dla której dowód szczepienia może być prawnie wymagany do wjazdu do kraju na mocy Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych (IHR 2005). Szacuje się ~200 000 przypadków i 30 000 zgonów rocznie, z czego 90% w Afryce.
Nazwa „żółta febra" pochodzi od żółtaczki, która pojawia się u niektórych pacjentów w toksycznej fazie choroby.
Natychmiast szukaj pomocy medycznej, jeśli podczas lub po podróży do regionu endemicznego żółtej febry wystąpią:
Wysoka gorączka z zażółceniem skóry lub oczu (żółtaczka)
Krwawe wymioty lub ciemne/czarne wymioty (vomito negro)
Krwawienie z nosa, dziąseł lub krew w stolcu
Ciemny mocz lub zmniejszone oddawanie moczu
Splątanie, majaczenie lub drgawki
Silny ból brzucha, szczególnie w prawym podżebrzu
Skrajne osłabienie, gwałtowne pogorszenie po początkowej poprawie
KRYTYCZNE: Okres „remisji" (pozorna poprawa) może być zwodniczy — faza toksyczna może nastąpić 24–48 godzin później z gwałtownym pogorszeniem.
Najczęstsze znaki rozpoznawcze
Żółta febra ma charakterystyczny dwufazowy przebieg kliniczny:
Faza 1 — ostra/zakaźna (dni 1–3):
Nagły początek z wysoką gorączką (39–40°C)
Silny ból głowy, światłowstręt
Bóle mięśni lędźwiowo-krzyżowych i uogólnione
Nudności, wymioty, utrata apetytu
Zaczerwienienie twarzy, przekrwienie spojówek
Względna bradykardia (objaw Fageta — wolne tętno mimo wysokiej gorączki)
Większość pacjentów poprawia się po 3–4 dniach
Faza 2 — remisja (godziny do 1 dnia):
Krótkotrwała poprawa z pozornym wyzdrawianiem
85% pacjentów w pełni zdrowieje na tym etapie
Faza 3 — toksyczna (15% przypadków):
Powrót wysokiej gorączki i prostracji
Żółtaczka (zażółcenie skóry i oczu) — objaw charakterystyczny
Objawy krwotoczne: krwawe wymioty (vomito negro — „czarne wymioty"), smoliste stolce, krwawienie z nosa i dziąseł, wybroczyny
Skąpomocz/bezmocz (niewydolność nerek)
Majaczenie, drgawki, śpiączka
Wstrząs i niewydolność wielonarządowa
Znajomość objawów to pierwszy krok do szybkiej reakcji.
Choroba może przebiegać łagodnie (faza wiremii) lub ciężko (faza toksyczna) z żółtaczką i krwotokami.
Jak rozpoznawana jest choroba
Diagnostyka laboratoryjna:
RT-PCR: Wykrywa wirusowe RNA w ciągu pierwszych 5 dni choroby (najwyższa swoistość)
IgM ELISA: Wykrywalne od 5.–7. dnia; dodatni wynik u nieszczepionego pacjenta jest diagnostyczny
IgG ELISA: Parzyste surowice (4-krotny wzrost) do potwierdzenia
Izolacja wirusa: Wymaga laboratorium BSL-3
Biopsja wątroby: Charakterystyczna martwica środkowej strefy z ciałkami Councilmana (badanie pośmiertne)
Badania wspierające:
Podwyższona bilirubina, AST/ALT (czynność wątroby)
Trombocytopenia, wydłużone czasy krzepnięcia
Białkomocz, podwyższona kreatynina (zajęcie nerek)
Diagnostyka różnicowa: Denga, malaria, leptospiroza, wirusowe zapalenie wątroby, inne gorączki krwotoczne. Krzyżowa reaktywność z innymi flawiwirusami (denga, Zika) komplikuje serologię.
Dostępne metody leczenia
NIE MA swoistego leczenia przeciwwirusowego żółtej febry.
Leczenie wspomagające:
Agresywna substytucja płynów i korekcja elektrolitów
Leki przeciwgorączkowe (WYŁĄCZNIE paracetamol — unikać aspiryny/NLPZ z powodu ryzyka krwawienia)
Preparaty krwi przy koagulopatii i krwotoku
Terapia nerkozastępcza (dializa) przy niewydolności nerek
Przyjęcie na OIT w ciężkich przypadkach/fazie toksycznej
Wsparcie żywieniowe i monitorowanie glikemii
Unikać: Aspiryny, NLPZ i leków przeciwkrzepliwych (nasilają skłonność krwotoczną)
Rokowanie:
Ogólna śmiertelność: 3–7,5%
Faza toksyczna: 20–50% śmiertelności
Ozdrowieńcy zyskują dożywotnią odporność
Większość przypadków jest skutecznie leczona przy wczesnym rozpoznaniu.
Jak się chronić
Szczepienie (profilaktyka pierwotna):
Szczepionka przeciw żółtej febrze (YF-17D, żywa atenuowana) — pojedyncza dawka zapewnia ochronę dożywotnią (nowelizacja WHO 2016)
Ochrona rozpoczyna się 10 dni po szczepieniu (ICVP ważne od 10. dnia)
Podawana wyłącznie w autoryzowanych ośrodkach szczepień
Wymagana do wjazdu przez ~40 krajów, zalecana przy każdej podróży do regionów endemicznych
Przeciwwskazana u: niemowląt <6 mies. (bezwzględnie), niemowląt 6–8 mies. (względnie), w ciąży, przy ciężkiej immunosupresji, chorobach grasicy, alergii na jaja (anafilaksja) — wydaje się zaświadczenie o zwolnieniu lekarskim
Ochrona przed komarami:
DEET lub ikarydyna — stosować W CIĄGU DNIA (Aedes kąsają za dnia)
Odzież ochronna i moskitiery impregnowane
Unikać obszarów miejskich podczas ognisk, gdy to możliwe
Zdrowie publiczne:
Eliminacja miejsc lęgowych Aedes aegypti (stojąca woda)
Masowe kampanie szczepień w regionach endemicznych
Strategia WHO EYE (Eliminate Yellow Fever Epidemics) 2017–2026
Przygotowanie to najlepsza ochrona.
Przed podróżą:
Zaszczep się w autoryzowanym ośrodku co najmniej 10 dni przed wyjazdem
Zabierz Międzynarodowe Świadectwo Szczepienia (ICVP / „żółta karta")
Sprawdź wymagania dla celu podróży: niektóre kraje wymagają dowodu od WSZYSTKICH podróżnych, inne tylko od przyjeżdżających z regionów endemicznych lub tranzytem
Jeśli szczepionka jest przeciwwskazana — uzyskaj zaświadczenie lekarskie o zwolnieniu ze szczepienia
W trakcie podróży:
Stosuj repelent z DEET/ikarydiną W CIĄGU DNIA (komary Aedes kąsają za dnia, w odróżnieniu od komarów przenoszących malarię)
Noś odzież ochronną, szczególnie na terenach leśnych
Śledź lokalne alerty o ogniskach epidemicznych
Po podróży:
Monitoruj objawy przez 6 dni po opuszczeniu regionu endemicznego
Przy gorączce — zgłoś się do lekarza, podając historię podróży i status szczepienia
Zgłoś do służb sanitarnych w razie rozpoznania (choroba podlegająca zgłoszeniu)
Cele najwyższego ryzyka: Afryka Zachodnia (Nigeria, Gwinea, Sierra Leone, Kamerun), Afryka Centralna (DRK, RŚA), basen Amazonki (Brazylia, Peru, Boliwia, Kolumbia).
Statystyki i dane geograficzne
Obciążenie globalne: ~200 000 przypadków i 30 000 zgonów rocznie (szacunek WHO
znaczące niedoraportowanie)
Regiony endemiczne: 34 kraje w Afryce (90% przypadków), 13 krajów w Ameryce Środkowej i Południowej
Cykle transmisji: miejski (Aedes aegypti), sylwatyczny/leśny (komary leśne, cykl prymas–komar–człowiek), pośredni/sawannowy (tylko Afryka)
Ryzyko epidemii: Duże ogniska miejskie w Angoli/DRK (2016), Brazylii (2017–2018), Nigerii (ciągłe)
Podróżni: ~10 przypadków podróżnych/rok
kilka śmiertelnych u niezaszczepionych europejskich turystów w Afryce Zachodniej
Sezonowość: Szczyty w porze deszczowej
cały rok w lasach równikowych
Kto jest najbardziej narażony
Podróżowanie do obszarów endemicznych bez szczepienia, przebywanie na zewnątrz w godzinach aktywności komarów.
Możliwe powikłania
Powikłania fazy toksycznej (15% przypadków objawowych):
Piorunujące zapalenie wątroby z ciężką żółtaczką (bilirubina >10 mg/dL)
Zespół krwotoczny: Krwawienie z przewodu pokarmowego, DIC, krwawe wymioty (vomito negro)
Ostra niewydolność nerek postępująca do niewydolności
Zapalenie mięśnia sercowego z arytmiami i niewydolnością serca
Encefalopatia: Majaczenie, drgawki, śpiączka
Niewydolność wielonarządowa i wstrząs
Zgon (20–50% przypadków fazy toksycznej)
Powikłania związane ze szczepionką (rzadkie):
YEL-AND (choroba neurotropowa): ~0,8/100 000 dawek
YEL-AVD (choroba wiscerotropowa): ~0,4/100 000 dawek; naśladuje chorobę dzikiego typu, 60% śmiertelności
Czynniki ryzyka YEL-AVD: wiek >60 lat, choroba grasicy, immunosupresja
Rokowanie i powrót do zdrowia
Rokowanie zależy od ciężkości choroby. W przypadkach łagodnych rokowanie jest dobre, w ciężkich - śmiertelność może wynosić 20-50%.
Ta choroba jest zapobiegalna dzięki szczepieniom. Skuteczna ochrona jest dostępna.
Porozmawiaj ze specjalistą medycyny podróży o zalecanym schemacie szczepień przed wyjazdem.
Znajdź klinikę szczepień →Treści na tej stronie mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady medycznej, diagnozy ani rekomendacji leczenia. W razie problemów zdrowotnych skonsultuj się z lekarzem. Medova nie jest podmiotem leczniczym w rozumieniu ustawy o działalności leczniczej. Informacje nie zastępują konsultacji lekarskiej w rozumieniu ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty.
Pełne warunki korzystaniaRozkład geograficzny i aktywne ogniska
Najnowsze dane epidemiologiczne ze Światowej Organizacji Zdrowia.
Źródło: WHO GHO OData ↗
Źródło: WHO GHO OData ↗
I 11 więcej rekordów
Dane mają charakter informacyjny. Prosimy o zapoznanie się z oficjalnymi źródłami WHO.
Zobacz źródło danych WHO →Wiesz, jaką szczepionkę potrzebujesz? Świetnie. Nie wiesz? Wystarczy, że podasz cel podróży — dobierzemy szczepienia i znajdziemy klinikę. Bezpłatnie, bez zobowiązań.
| Flaga | Kraj | Poziom ryzyka |
|---|---|---|
 | Togo | Wysokie ryzyko |
 | South Sudan | Wysokie ryzyko |
 | Guinea | Wysokie ryzyko |
 | Peru |
| Wysokie ryzyko |
 | Côte d'Ivoire | Wysokie ryzyko |
 | Ghana | Wysokie ryzyko |
 | Colombia | Wysokie ryzyko |
 | Uganda | Wysokie ryzyko |
 | Cameroon | Wysokie ryzyko |
 | Guinea-Bissau | Wysokie ryzyko |
